فرود و فراز اسماء حق در عین ثابت

[رالف اوستین]

فص حکمت رحمانیه در کلمه سلیمانیه THE WISDOM OF COMPASSION IN THE WORD OF SOLOMAN

ابن عربی در این فصل درباره یکی از موضوعات مورد علاقه اش که رحمت الاهی است، بحث می کند. به طورکلی وقتی از رحمت الاهی سخن می گوید، منظورش رحمت واسع خلاقی است که با سخاوت، و بی حد و حصر در کار هستی بخشی به ذوات بالفطره نهفته ای می باشد که میل به خود آشکاری الهی را برآورده می کنند، ولی، در این جا، به آن رحمتی توجه دارد که نه تنها در کردار (عمل) خلاق هستی، بلکه در واژگونی و فنایی آن عمل هم تلویحا دخالت دارد؛ یعنی آن عملی که همه وجود را به خود حق برمی گرداند. در رحمت اول، حق توجه یا [همتش] را به خلق و حفظ صورت خیالی هستی اش معطوف می دارد، ولی در رحمت دوم، همه آن توجه در خود حق و در کمال یکتایی و بی نیازی اش متمرکز است. با رحمت اولی قدرت و آگاهی اش را بی دریغ و با اصرار متوجه اجابت خواسته های مصرانه ذواتی می کند که در کمونند و برآن است که آنها را با سرشت ازلیشان آشنا کند. با رحمت دوم عالم را با شدتی هر چه تمامتر متوجه به این امر می دارد تا بداند که خود به خود چیزی غیر «او» نیست، و باید وجودش را به منشاش که در «او» ست تسلیم کند. از این رو، نوع دوم رحمت الهی، با غضب الهی مترادف است، در صورتی که در رحمت الهی اول، در اصل، همان رضای مقبول الهی منظور است و از آن جهت غضبناک است که در پی فنای هستی مخلوقات می باشد و بالاخره، آن درد هستی را که «هیچ چیز ارزش تذکاری ندارد» بر آنها هموار می کند.1

***

[یزدانپناه عسکری]

فرود و فراز اسماء حق در عین ثابت، سررسید و باز پس گیری هویت در جزئیات و سرایی که در آن، «هیچ چیز ارزش التذکار را ندارد»، (و النجم اذا هوی - النجم/1).

________________________

1 - چکیده فصوص الحکم ، تفکرات زمینه های تاریخی و زندگی نامه ابن عربی ، نوشته رالف اوستین ، ترجمه و تحقیق حسین مریدی قم : کتاب طه 1384 صفحه 174 ، 173

- شرح و گزارش فصوص الحکم ، محی الدین ابن عربی ، پیشگفتار از رالف استین و متن عربی از ابوالعلاء عفیفی، ترجمه انگلیسی رالف استین، ترجمه متن حسین مریدی، چاپ اول ، تهران : جامی ، 1391 صفحه 258