نجات HSE درایران

نجات HSE و آینده آن در ایران واکاوی چالش های ساختاری، آسیب شناسی وضعیت موجود و ارائه نقشه راه تحول در نظام بهداشت، ایمنی و محیط زیست کشور

نظام بهداشت، ایمنی و محیط زیست (Health, Safety and Environment: HSE) یکی از بنیادی ترین ارکان توسعه پایدار، صیانت از سرمایه انسانی، حفظ منابع طبیعی و تضمین استمرار فعالیت های اقتصادی و صنعتی در جوامع معاصر محسوب می شود. در جهان امروز، HSE دیگر یک واحد اجرایی محدود به نظارت بر استفاده از تجهیزات حفاظت فردی، تهیه دستورالعمل های ایمنی، انجام معاینات طب کار و کنترل آلودگی های محیطی نیست؛ بلکه به عنوان یک نظام مدیریتی، راهبردی و میان رشته ای در تصمیم سازی های کلان سازمانی و ملی نقش آفرینی می کند. با وجود این تحول مفهومی و ساختاری، جایگاه HSE در بخش قابل توجهی از سازمان ها و صنایع ایران همچنان با چالش هایی نظیر نگرش حداقلی به ایمنی، غلبه رویکرد واکنشی بر پیشگیری، ضعف استقلال ساختاری واحدهای HSE، کمبود منابع مالی و انسانی متخصص، فاصله میان الزامات قانونی و عملکرد واقعی، ضعف نظام های پایش و ارزیابی، ناکارآمدی برخی آموزش های سازمانی و فقدان داده های جامع و قابل اتکا مواجه است.

راهکارهای نجات HSE در قالب یک مدل تحول چندسطحی پیشنهاد می شوند. این راهکارها شامل ارتقای جایگاه سازمانی مدیران HSE، الزام به مشارکت مستقیم مدیران ارشد در مدیریت ریسک، تقویت بازرسی های اثربخش، توسعه نظام ملی ثبت و تحلیل حوادث و بیماری های شغلی، استقرار مدیریت یکپارچه ریسک، اصلاح نظام آموزش های مهارتی، توسعه فرهنگ گزارش دهی شبه حوادث، استفاده از فناوری های نوین، تقویت نظارت بر پیمانکاران، توجه به سلامت روان و ارگونومی، و پیوند دادن عملکرد HSE با نظام ارزیابی و پاداش مدیران است.