📖📖حکمرانی هوشمند در عصر آلودگی اطلاعاتی بازتعریف نقش دولت، رسانه و شهروند در مقابله با اطلاع رسانی مخرب📖📖

📖📖حکمرانی هوشمند در عصر آلودگی اطلاعاتی

بازتعریف نقش دولت، رسانه و شهروند در مقابله با اطلاع رسانی مخرب📖📖

نویسنده :دکتر آیدا بهروزی 

گسترش رسانه های دیجیتال دسترسی به اطلاعات را آسان تر کرده، اما هم زمان انتشار شایعه، اخبار جعلی، محتوای هیجانی و نقض حریم خصوصی را افزایش داده است. این وضعیت را می توان آلودگی اطلاعاتی نامید: فضایی که در آن فراوانی و سرعت گردش اطلاعات، تشخیص واقعیت و تصمیم گیری آگاهانه را دشوار می کند.

استفاده نادرست از رسانه می تواند اعتماد عمومی را کاهش دهد، جامعه را قطبی کند و تصمیم های فردی و اجتماعی را تحت تاثیر اطلاعات گمراه کننده قرار دهد. الگوریتم هایی که محتوای پربازدید و هیجانی را برجسته می کنند نیز ممکن است به تقویت این روند کمک کنند.

برای مقابله با این آسیب ها، محدودسازی محتوا یا برخورد قضایی به تنهایی کافی نیست. حکمرانی هوشمند باید بر شفافیت، پاسخ گویی سریع، سواد رسانه ای، راستی آزمایی و مشارکت دولت، رسانه ها، دانشگاه ها، پلتفرم ها و جامعه مدنی استوار باشد. راهنمای یونسکو نیز بر رویکرد چند ذینفعی و حفظ هم زمان آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات تاکید دارد.

حکمرانی سلامت اطلاعات به عنوان رویکردی پیشنهادی مطرح می شود. این رویکرد چهار مرحله دارد: پیشگیری از طریق آموزش سوادرسانه ای، پایش روندهای اطلاعاتی با رعایت حریم خصوصی، پاسخ گویی سریع و مستند به شایعات، و ارزیابی و اصلاح مستمر سیاست ها.

هوش مصنوعی می تواند در شناسایی الگوهای انتشار اطلاعات جعلی کمک کننده باشد، اما نباید جایگزین قضاوت انسانی و نظارت مستقل شود. سیاست گذاری باید ضمن مقابله با اطلاعات مضر، از آزادی بیان و حق دسترسی شهروندان به اطلاعات نیز محافظت کند. یونسکو برای حکمرانی پلتفرم ها بر شفافیت، پاسخ گویی و رعایت حقوق بشر تاکید می کند.

چرا رویکردهای سنتی کافی نیستند؟

یکی از واکنش های رایج به آسیب های رسانه ای، افزایش محدودیت و کنترل محتواست. این رویکرد در برخی موارد ممکن است از انتشارمحتوای مجرمانه یا خشونت آمیز جلوگیری کند؛ اما اگر بدون معیار روشن، نظارت مستقل و امکان اعتراض اجرا شود، می تواند اعتماد عمومی را کاهش دهد.

تنظیم گری موثر باید میان محتوای زیان بار و بیان قانونی دیدگاه های مخالف تمایز بگذارد. یونسکو بر این نکته تاکید دارد که تنظیم گری پلتفرم ها باید در چارچوب اصول قانونی بودن، ضرورت، تناسب و احترام به آزادی بیان انجام شود.

همچنین، تکذیب دیرهنگام نمی تواند همیشه اثر خبر اولیه را خنثی کند. در بسیاری از موارد، نخستین روایت به دلیل تقدم زمانی و بارهیجانی خود، در ذهن مخاطب تثبیت می شود. بنابراین، حکمرانی رسانه ای باید از الگوی واکنشی فاصله بگیرد و به سمت پایش پیش دستانه و اطلاع رسانی به موقع حرکت کند.

📘نقش هوش مصنوعی📘

هوش مصنوعی می تواند در مقابله با آلودگی اطلاعاتی نقش دوگانه داشته باشد. از یک سو، ابزارهای هوشمند می توانند شباهت متون،تصاویر جعلی، حساب های هماهنگ و الگوهای غیرعادی انتشار را شناسایی کنند. از سوی دیگر، همین فناوری امکان تولید متن،تصویر، صدا و ویدئوی جعلی را با سرعت و کیفیت بالا فراهم کرده است.

بنابراین، استفاده از هوش مصنوعی نباید به معنای واگذاری کامل قضاوت به ماشین باشد. سامانه های هوشمند ممکن است خطا،سوگیری یا ناتوانی در فهم زمینه های فرهنگی و سیاسی داشته باشند. تصمیم های حساس درباره حذف محتوا یا محدودکردن حساب ها باید همراه با نظارت انسانی، توضیح پذیری و امکان اعتراض باشند.

توسعه هوش مصنوعی در حوزه خبر، هم ظرفیت راستی آزمایی و هم خطر افزایش سوگیری و محتوای جعلی را به همراه دارد. به همین دلیل، هر محتوای تولیدشده یا تغییر یافته با هوش مصنوعی باید تا حد امکان دارای برچسب شفاف و قابل تشخیص باشد.

📕📍نتیجه:📕📍

 جامعه سالم اطلاعاتی جامعه ای نیست که در آن هیچ خبر نادرستی منتشر نمی شود؛ بلکه جامعه ای است که توان تشخیص،اصلاح و پاسخ گویی به اطلاعات نادرست را دارد.

رسانه ذاتا نه مثبت و نه منفی است؛ آثار آن به ساختار مالکیت، کیفیت حرفه ای، شیوه تنظیم گری، رفتار کاربران و اهداف پلتفرم هاوابسته است. استفاده نادرست از رسانه زمانی خطرناک می شود که اطلاعات نادرست با سرعت بالا منتشر شود، امکان اصلاح محدودباشد و نهادهای رسمی نیز پاسخ گویی کافی نداشته باشند.

حکمرانی هوشمند نمی تواند جامعه را از تمام اطلاعات نادرست مصون کند؛ اما می تواند هزینه انتشار، سرعت گسترش و اثر اجتماعی آن را کاهش دهد. این هدف تنها زمانی محقق می شود که سیاست رسانه ای بر شفافیت، پاسخ گویی، مشارکت، آموزش و حقوق شهروندی استوار باشد.

بر این اساس، حکمرانی سلامت اطلاعات باید به عنوان رویکردی نوین در سیاست گذاری عمومی مورد توجه قرار گیرد؛ رویکردی که رسانه را نه تهدیدی برای خاموش کردن، بلکه زیست بومی برای سالم سازی، مسئولیت پذیری و اعتمادسازی می داند

#بنیاد ملی نخبگان 

#انجمن مدیریت کسب و کار

#انجمن منابع انسانی ایران