جایگاه کارکردگرایی کیفر در نگرش فقهی

از جمله مباحث مهم در نگرش فقهی به مجازات ها توجه به کارکردها آثار و پیامدهای آنهاست . این مساله که تا چه حد در تجویز یا عدم تجویز استفاده از یک کیفر می توان به امور یاد شده تمسک نمود از مسایلی است که به ویژه از منظر فقه جزایی حکومتی جای بررسی دارد. مقاله حاضر می کوشد با روشی توصیفی تحلیلی و بر اساس منابع شرعی و با تمسک به گزارههای موجود در آثار فقیهان نگرشی کلان به این مهم داشته باشد. یافته های تحقیق بیانگر این است که افزون بر صراحت یا ظهوری که در ادله شرعی نسبت به کارکردهای مجازات به طور عام وجود دارد، فقیهان اسلامی به صراحت در نقد و بررسی مجازاتها از تحلیل کارکردی بهره جسته اند. با این وجود تلقی فقیهان نسبت به هدف از حدود و تعزیرات، توانسته است ، کم و بیش ، به کارکردگرایی در مجازاتهای تعزیری بیانجامد. اما تاثیر چندانی بر مجازاتهای حدی نداشته است . همچنین فقیهان به آثار جانبی منفی مجازاتهای حدی و تعزیری توجه شایانی داشته اند. حتی گاهی به دلیل این آثار منفی بر فرد یا جامعه ، فتوا به ممنوعیت اجرای حد یا تاخیر آن دادهاند. در هر حال، فقه اسلامی ظرفیت های بسیاری برای توجه به کارکردگرایی کیفر دارد اما آنچنانکه بایسته است این مهم مورد توجه و پژوهش قرار نگرفته است .

کلیدواژه ها:

کارکردگرایی ، فقه جزایی ، مجازات ، حدود ، تعزیرات ، پیامدهای مجازات.