بررسی ماهیت حقوقی و الزام آور بودن تعهد یک طرفه در حقوق ایران

پیچیدگی روابط اقتصادی و تجاری موجب شده است اشخاص پیش از انعقاد قرارداد نهایی از توافق های مقدماتی و پیش قراردادها استفاده کنند. یکی از انواع این توافق ها وعده «قرارداد» یا «وعده به انعقاد قرارداد» است که ممکن است به صورت متقابل یا یک طرفه واقع شود. در وعده متقابل، هر دو طرف در برابر یکدیگر متعهد به انعقاد قرارداد نهایی در آینده می شوند؛ اما در وعده یک طرفه یکی از طرفین با تعیین مفاد و شرایط قرارداد خود را متعهد می کند تا طرف دیگر بتواند در مدت معین و بدون نیاز به ابراز اراده مجدد وی قرارداد نهایی را منعقد سازد. مسئله اصلی پژوهش حاضر بررسی ماهیت حقوقی تعهد یک طرفه و میزان اعتبار و الزام آوری آن در حقوق ایران است. این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که تعهد یک طرفه، در صورت برخورداری از قصد، انشا، اهلیت، موضوع معین، جهت مشروع و مخالفت نداشتن با قوانین آمره و نظم عمومی می تواند به عنوان یک عمل حقوقی الزام آور مورد شناسایی قرار گیرد. هر چند در حقوق ایران عقد و تراضی مهم ترین منبع ایجاد تعهد به شمار می روند، فقدان منع صریح قانونی نسبت به ایجاد تعهد یک طرفه و وجود نهادهایی مانند ایجاب، ملزم تعهد به نفع ثالث و جعل آن امکان پذیرش آن را به عنوان یکی از منابع تعهدات فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

تعهد یک طرفه ، ایقاع ، وعده قرارداد ، اصل حاکمیت اراده ، الزام آوری قرارداد