حکمرانی الگوریتمی در شهرداری ها الزامات حقوق عمومی استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی

گسترش هوش مصنوعی تحلیل کلان داده و سامانه های تصمیم یار شیوه اداره امور شهری را دگرگون کرده است. شهرداری ها از این فناوری ها برای مدیریت ترافیک پایش ساخت و ساز تخصیص منابع، پاسخ گویی به شهروندان پیش بینی نیازهای خدماتی و نظارت بر عملکرد شهری استفاده می کنند. با این حال ورود الگوریتم ها به فرایندهای اداری صرفا یک مسئله فنی نیست؛ بلکه با اصول بنیادین حقوق عمومی، از جمله قانونی بودن اقدامات اداری، برابری منع تبعیض شفافیت حق دسترسی به اطلاعات حریم خصوصی، حق اعتراض و مسئولیت پذیری عمومی ارتباط مستقیم دارد. مسئله اصلی این مقاله آن است که استفاده شهرداری ها از سامانه های هوش مصنوعی چگونه باید در چارچوب حقوق عمومی تنظیم شود تا کارآمدی فناورانه به تضعیف حقوق شهروندی و پاسخ گویی اداری منجر نشود. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با بهره گیری از مطالعات اسنادی انجام شده است. در این راستا اصول حاکم بر حقوق عمومی اسناد بین المللی مرتبط با حکمرانی هوش مصنوعی و برخی مقررات جدید از جمله قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا، بررسی شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که استقرار حکمرانی الگوریتمی در شهرداری ها نیازمند ایجاد مبنای قانونی، روشن، ارزیابی پیشینی آثار حقوقی و اجتماعی سامانه ها تضمین نظارت، انسانی قابلیت توضیح پذیری تصمیم ها حفاظت از داده های، شخصی پیش بینی سازوکار اعتراض و تعیین مسئولیت نهاد عمومی و پیمانکاران فناوری است در حقوق ایران نیز استفاده از هوش مصنوعی در شهرداری ها نمی تواند صرفا بر قراردادهای فنی یا تصمیم های داخلی مدیران استوار باشد؛ زیرا هرگاه خروجی الگوریتم بر حقوق تکالیف یا دسترسی شهروندان به خدمات عمومی اثر بگذارد رعایت الزامات قانونی و اصول دادرسی منصفانه اداری ضرورت پیدا می کند.

کلیدواژه ها:

شهرداری ، حقوق عمومی ، حکمرانی الگوریتمی ، هوش مصنوعی ، تصمیم گیری اداری ، شفافیت ، حقوق شهروندی