سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی در عصر تحول دیجیتال: تحلیلی بر نقش تعاملات مجازی در بازتولید انسجام اجتماعی و رفتار شهروندی

تحول دیجیتال در دهه های اخیر، ابعاد مختلف زندگی اجتماعی را به طور چشمگیری تحت تاثیر قرار داده و الگوهای تعامل، ارتباطات و مشارکت شهروندان را دگرگون ساخته است. توسعه شبکه های اجتماعی، رسانه های دیجیتال و فناوری های ارتباطی، ضمن ایجاد فرصت های نوین برای گسترش ارتباطات و دسترسی به اطلاعات، چالش هایی را نیز در زمینه اعتماد عمومی، سرمایه اجتماعی و انسجام اجتماعی پدید آورده است. سرمایه اجتماعی به عنوان یکی از مهم ترین منابع توسعه جوامع، نقش اساسی در افزایش همکاری های اجتماعی، مشارکت مدنی، اعتماد متقابل و ارتقای رفتارهای شهروندی ایفا می کند. در مقابل، کاهش اعتماد عمومی و گسترش تعاملات سطحی در فضای مجازی می تواند زمینه تضعیف همبستگی اجتماعی و کاهش مشارکت شهروندان را فراهم آورد. هدف این پژوهش، تحلیل نقش تعاملات مجازی در شکل گیری سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی، انسجام اجتماعی و رفتار شهروندی در عصر تحول دیجیتال است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، مروری–تحلیلی است. داده های پژوهش از طریق بررسی نظام مند منابع علمی معتبر داخلی و بین المللی گردآوری و تحلیل شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که کیفیت تعاملات مجازی، میزان اعتماد به اطلاعات، سواد رسانه ای و نحوه استفاده از شبکه های اجتماعی، از مهم ترین عوامل موثر بر تقویت یا تضعیف سرمایه اجتماعی محسوب می شوند. همچنین نتایج بیانگر آن است که بهره گیری آگاهانه از فناوری های دیجیتال، همراه با تقویت شفافیت، مسئولیت پذیری و مشارکت شهروندان، می تواند زمینه ارتقای اعتماد عمومی و بازتولید انسجام اجتماعی را فراهم سازد. در پایان، مقاله پیشنهاد می کند که سیاست گذاران اجتماعی، مدیران شهری و نهادهای عمومی، راهبردهای توسعه سرمایه اجتماعی را همسو با تحولات دیجیتال طراحی کنند تا ضمن افزایش مشارکت اجتماعی، زمینه تحقق حکمرانی مطلوب و توسعه پایدار اجتماعی نیز فراهم شود.

کلیدواژه ها:

سرمایه اجتماعی ، تحول دیجیتال ، تعاملات مجازی ، انسجام اجتماعی ، رفتار شهروندی