بررسی اثردرصدهای مختلف سن زدگی دانه بر کیفیت نانوایی گندم

سن معمولی گندم با نام علمی ‭Eurygaster integriceps Put. ‬از آفات مهم غلات به ویژه گندم و جو در ایران است که علاوه بر خسارت کمی و کاهش عملکرد، باعث افت شدید کیفیت نانوایی گندم می شود. در این تحقیق برای بررسی میزان افت کیفیت نانوایی گندم در اثر تغذیه سن گندم، تعداد ‮‭10‬ رقم گندم تجاری کشور با کیفیت نانوایی مختلف شامل سیوند و پارسی، نوید، کاسکوژن، الوند، سرداری، سایونز، بهار، پیشتاز و هما انتخاب گردید و از هرکدام از آنها یک نمونه بذر ده کیلوگرمی از مزارع سن زده کشور (مزارع کشاورزان) از استانهای تهران، همدان، یزد و آذربایجان شرقی جمع آوری شد. از هر نمونه تمام دانه های سن زده جدا و سپس با استفاده این دانه های سن زده بطور مصنوعی تعداد 8 زیر نمونه ‮‭100‬ گرمی با درصد های مختلف سن زدگی ایجاد گردید. این زیر نمونه ها عبارت بودند از : بدون سن زدگی، نیم درصد، یک درصد، یک و نیم درصد، دو درصد، سه درصد، چهار درصد و پنج درصد سن زدگی. این زیر نمونه ها برای هر رقم در چهار تکرار تهیه شد. دو تکرار از نمونه ها ( با احتساب ‮‭10‬ رقم و 8 میزان مختلف سن زدگی، جمعا" ‮‭160‬ نمونه) به آزمایشگاه شیمی و تکنولوژی غلات موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر و دو تکرار دیگر از نمونه ها (‮‭160‬نمونه) به آزمایشگاه مرکز پژوهش های غلات- وزارت صنعت، معدن و تجارت ارسال گردید. در آزمایشگاه شیمی غلات موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر، علاوه بر نمونه های ‮‭0-5‬ درصدی، یک نمونه ده درصدی نیز در دو تکرار برای هر رقم تهیه و نسبت به اندازه گیری شاخص های کیفیت نانوایی اقدام گردید. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که از نظر صفات مورد بررسی تفاوت معنی داری بین ارقام وجود دارد ولی تفاوت معنی دار بین درصد های مختلف سن زدگی(تا 5 درصد سن زدگی) و اثر متقابل آن با ارقام دیده نشد به عبارت دیگر درصد های مختلف سن زدگی ( صفر، 5/،0 ،‮‭5 1‬/،1 ،2 ،‮‭4 3‬ و 5 درصد) تفاوت قابل ملاحظه ای روی شاخص های کیفیت نانوایی نداشته و اثر متقابلی نیز بین رقم و درصد های مختلف سن زدگی دیده نشد ولی در سن زدگی بالای 5 درصد افت شدیدی در شاخص های کیفیت نانوایی از جمله درصد پروتیین، حجم رسوب زلنی، حجم رسوب ‭SDS ‬و درصد گلوتن مرطوب مشاهده گردید. میزان کاهش شاخص های مورد بررسی در دامنه سن زدگی ‮‭5-10‬ درصد ارتباط مستقیمی با کیفیت نانوایی ارقام نشان داد بطوری که هرچه کیفیت نانوایی ارقام بالاتر بود کاهش شدیدتری در شاخص های کیفیت در اثر سن زدگی بالای 5 درصد نشان می داد.