انگشت نگاری ‭DNA ‬ارقام تجاری بومی و رایج گلابی در ایران

شناسایی ژنتیکی ارقام بومی گلابی برای فراهم نمودن امکان ثبت ارقام جدید این محصول و گواهی اصالت ژنتیکی ارقام موجود برای تهیه باغ های تجاری اصیل ضرورت دارد. این تحقیق به منظور انگشت نگاری ‭DNA ‬از ‮‭10‬ رقم بومی و تجاری گلابی ‭(Pyrus communis L.) ‬ایران و بر روی ‮‭50‬ درخت مادری با استفاده از نشانگرهای ریزماهواره ‭(SSR) ‬انجام شد. برای این کار از ‮‭14‬ جفت آغازگر اختصاصی استفاده گردید و قطعات ‭DNA‬ی تکثیر شده بر روی ژل پلی اکریل آمید، تفکیک و در نتایج بدست آمده تعداد الل های تکثیر شده در هر مکان ‭SSR ‬بین 4 تا ‮‭10‬ الل متغیر بود. در مجموع ‮‭96‬ الل شناسایی شده و بر اساس آنها همه ارقام مورد بررسی از هم متمایز گردیدند. البته ‮‭33‬ الل ایجاد شده توسط 4 مکان ژنی ‭SSR ‬برای تمایز همه آن ‮‭10‬ رقم از همدیگر کافی بودند. تجزیه خوشه ای الگوی قطعات ‭DNA ‬در مکان های ژنی ‭SSR ‬بر اساس الگوریتم ‭UPGMA‬، ارقام مورد بررسی گلابی را در فاصله ژنتیکی ‮‭0/32‬ به 6 گروه تقسیم نمود. اطلاعات مربوط به میزان تشابه بدست آمده توسط این سیستم نشانگری نشان داد که نشانگر ‭SSR ‬دارای دامنه تشابه بین ‮‭0/17‬ تا 1 می باشد. رابطه ژنتیکی بین ارقام با استفاده از ضریب تشابه جاکارد که دارای بالاترین ضریب کوفنتیک (‮‭0/98‬‭=r) ‬بود مورد تجزیه قرار گرفت که نشاندهنده تنوع ژنتیکی بالا بین ارقام گلابی ایران می باشد. بطور کلی دندروگرام حاصل دارای 6 گروه در دو شاخه اصلی است که رقم سیف تبریز در یک شاخه و بقیه ارقام در شاخه بعدی قرار دارند. کلاستر بندی ارقام گلابی در این تحقیق و قرار گرفتن سه رقم در گروه مستقل نشان دهنده اختلاف بالای ژنتیکی بین ارقام گلابی ایران است.تجزیه به مولفه های اصلی با ماتریس تشابه بدست آمده از روش جاکارد انجام گرفت و نتایج حاصل از تجزیه خوشه ای را تایید نموده تنوع قابل ملاحهه ای را در گلابی های بومی ایران نشان داد. همه پایه های درختی مورد مطالعه در این تحقیق، بر اساس الل های تکثیر شده در هر جایگاه ژنی مورد بررسی قرار گرفته و برای هر نمونه یک ، همچنین اصالت ژنتیکی همه درختان مادری ارقام بومی بجز رقم قوسی تایید و بارکد یا شناسنامه ژنتیکی هر رقم تهیه گردید. علاوه بر آن اصلت ژنتیکی یک درخت منسوب به رقم تاشکندی مورد تایید قرار نگرفت. این اطلاعات که برای اولین بار ارایه می شوند برای تهیه باغ های مدرن ،اصیل و یکنواخت از ارقام شناخته شده گلابی حایز اهمیت است. کلمات کلیدی: گلابی، ثبت ارقام، انگشت نگاری ‭DN‬، نشانگرهای ‭SSR‬، شناسایی ژنتیکی، تجزیه چند متغیره