انتخاب برای بهبود عملکرد و تخمین پارامترها و روند ژنتیکی صفات اقتصادی مرغ های بومی استان آذربایجان غربی

این پژوهش، در ایستگاه اصلاح نژاد مرغ های بومی آذربایجان غربی، باهدف اصلاح نژاد و بهیود عملکرد صفات اقتصادی(صفات وزن بدن در 8 و 12 هفتگی، سن بلوغ جنسی ، تعداد تخم مرغ در سه ماهه اول تولید و میانگین وزن تخم مرغ (در 28، 30 و 32 هفتگی) ) انجام شد. در این ایستگاه برخی رکوردهای شجره ای و صفات تولیدی و تولید مثلی ثبت میشود، که در این پژوهش از داده های جمع آوری شده توسط مرکز اصلاح نژاد مرغ بومی آذربایجان غربی در طی سالهای 1373 تا 1393 (18 نسل) استفاده شده است. برای برآورد مولفه های واریانس-کواریانس و همچنین پارامترهای ژنتیکی صفات، از داده-های مربوط به صفات وزن بدن در 8 و 12 هفتگی، سن بلوغ جنسی ، تعداد تخم مرغ در سه ماهه اول تولید و میانگین وزن تخم مرغ (در 28، 30 و 32 هفتگی) که صفات مورد نظر برای معیار انتخاب و صفات وزن بدن در یک روزگی، و وزن بلوغ جنسی و وزن اولین تخم مرغ که صفات همبسته بودند استفاده شد. آنالیز اطلاعات با استفاده از مدل دام چند صفته و در نرم افزار WOMBAT و با روش حداکثر درست نمایی محدود شده انجام و ارزش های اصلاحی همه پرنده ها پیش بینی شد. روند ژنتیکی و فنوتیپی صفات مورد مطالعه طی 18 نسل انتخاب با استفاده از تابعیت میانگین ارزش اصلاحی و فنوتیپی بر نسل برآورد شد. همچنین در این تحقیق، 6 مدل حیوانی مختلف برازش و معنی داری آثار مدل ها با آزمون نسبت درستنمایی بررسی شد. کلیه مدل ها شامل اثر ژنتیکی افزایشی مستقیم بودند و تفاوت آنها با یکدیگر در برازش آثار ژنتیکی افزایشی مادری، محیطی مادری و کوواریانس اثر ژنتیکی افزایشی مستقیم و مادری بود. بیشترین و کمترین وراثت پذیری به ترتیب مربوط به صفات وزن بدن در یک روزگی (01/0±52/0) و تعداد تخم مرغ در سه ماهه اول تولید (01/0±06/0) برآورد شد. ضرایب تابعیت میانگین ارزش اصلاحی برآورد شده بر نسل برای وزن بدن در سن یک روزگی، 8 هفتگی و 12 هفتگی، سن بلوغ جنسی،وزن بلوغ جنسی، تعداد تخم مرغ، وزن اولین تخم مرغ و میانگین وزن تخم مرغ به ترتیب005/0- ، 64/8، 7/14، 25/1- ، 79/6 ، 33/0 ،17/0- ، و 004/0- بدست آمد، که به استثنای وزن بدن در یک روزگی و میانگین وزن تخم مرغ، همگی معنی دار بودند. ضرایب تابعیت میانگین فنوتیپی صفات برآورد شده بر نسل برای وزن بدن در سن یک روزگی، 8 هفتگی و 12 هفتگی، سن بلوغ جنسی،وزن بلوغ جنسی، تعداد تخم مرغ، وزن اولین تخم مرغ و میانگین وزن تخم مرغ به ترتیب 11/0 ، 30/23، 53/19، 66/0- ، 59/4 ، 08/0 ،12/0 ، و 13/0 بدست آمد که به استثنای صفات وزن بدن در یک روزگی، وزن بلوغ جنسی و تعداد تخم مرغ، وزن اولین تخم مرغ و میانگین وزن تخم مرغ بقیه معنی دار بودند. به طور کلی، نتایج این تحقیق با توجه به پارامترهای برآورد شده نشان داد که امکان بهبود صفات مورد مطالعه و افزایش میانگین آنها، با استفاده از روش های مناسب انتخاب ژنتیکی وجود داشته و پیشرفت ژنتیکی در صفات تحت انتخاب و صفاتی که همبستگی ژنتیکی با صفات تحت انتخاب داشتند صورت گرفته است. همچنین، نتایج حاصل از تحقیق حاضر در آنالیز صفات تولیدی و تولید مثلی با 6 مدل مختلف نشان داد که سهم آثار مادری در ایجاد واریانس فنوتیپی بسیار بیشتر ازاثر ژنتیکی فزایشی مستقیم بوده است. علاوه بر این، حذف این آثار از مدل تجزیه و تحلیل تمامی صفات به جز صفت تعداد تخم مرغ در سه ماهه اول تولید، موجب بیش از حد برآورد شدن مولفه واریانس ژنتیک افزایشی و در نتیجه وراثت پذیری مستقیم این صفات خواهد شد و پیشنهاد می شود که آنالیز صفات با مناسبترین مدل انجام شود.کلید واژه ها : وراثت پذیری، روند ژنتیکی، مدل حیوان، همبستگی ژنتیکی،اثرات مادری، مرغ بومی آذربایجان غربی