گزارش نام گذاری و آزاد سازی لاین سورگوم علوفه ای MFS8 رقم بهشت (B34/MF1133) با پتانسیل عملکرد بالا برای کشت در اراضی مناسب و کم بازده مناطق معتدل و معتدل گرم کشور

فعالیت های به نژادی این رقم با برنامه تلاقی لاین های خالص مادری (B34) و پدری (MF1133) این رقم در پروژه ای در سال 1375 با عنوان بررسی در بلوک های دورگ و نسل های در حال تفکیک سورگوم در ایستگاه تحقیقاتی طرق مشهدآغاز شد. شناسایی و خالص نمودن والد پدراز توده محلی سبزوار در مدت هفت سال از طریق خودگشنی و انتخاب انفرادی( (Individual Selection در توده های بومی ایران صورت گرفت. از صفات برجسته این لاین خالص قدرت پنجه زنی بالا، نسبت برگ به ساقه بالا، سرعت رشد مجددزیاد پس از چین برداری، تعدد چین برداری بالا،زود رسی، خوشخوراکی برگ ها و ساقه ها و عملکرد مطلوب ماده تر و خشک بود. والد مادری B34 انتخابی از مواد F3 دریافتی از شرکت پاسفیک سیدز استرالیا در سال 1370 بودکه پس از خلوص به مدت 4 سال در برنامه اصلاحی رقم MFS8 وارد شد. از ویژگی های لاین پدری عملکرد بالا، سرعت رشد بالا، از شاخص های کیفی نسبت برگ به ساقه بالا، ارتفاع مناسب در زمان برداشت و کوتاهتر از لاین پدری و قطر ساقه مطلوب بود. نتاج حاصل از تلاقی این دو لاین پس از بررسی در آزمایشات بررسی در توده های دورگ و نسل های در حال تفکیک سورگوم در طی چند نسل متوالی ( از 1389-1377) منجر به شناسایی و انتخاب این رقم در برنامه های اصلاحی پیشرفته تر شد. این لاین در سال 1390 در قالب پروژه ملی ارزیابی ژنو تیپ های سورگوم علوفه ای در آزمایش مقدماتی عملکرد علوفه درمناطق معتدل همراه 71 لاین خالص در ایستگاه های تحقیقاتی طرق ، اصفهان ، گرگان و بیرجند و بعنوان ژنوتیپ شماره 59 مورد ارزیابی قرار گرفت. میانگین عملکرد علوفه خشک این لاین23160 کیلوگرم در هکتار با 23درصد برتری بر رقم هیبرید اسپید فید بعنوان شاهد و با داشتن صفات مطلوب از جمله خوشخوراکی ، پتانسیل تولید پنجه و مصون بودن از آفات و بیماری ها به همراه 9 لاین برتر برای ارزیابی های پیشرفته ترانتخاب شدند. درسال 1391این لاین درآزمایش مقایسه عملکرد کمی و کیفی لاین های امیدبخش سورگوم علوفه ای و بعنوان ژنوتیپ شماره هشت در چهار منطقه مشهد، بیرجند،گرگان و اصفهان به مدت دو سال به همراه دو شاهد پگاه و رقم هیبرید اسپید فید مورد ارزیابی قرار گرفت و با توجه به صفات ظاهری بهتراز جمله پر برگی و نسبت برگ به ساقه و عملکرد بالاتروحدود دو هفته زودرس تر(برداشت در مرحله 1% درصد گلدهی) در مقایسه با شاهد پگاه با عملکرد ماده خشک 19550 کیلو گرم در هکتار واختلاف حدود 1710 کیلو گرم در هکتار علوفه خشک جزو لاین های با عملکرد پایدار بر اساس شاخص های پایداری(ضریب تغییرات محیطی ، واریانس محیطی ضریب رگرسیون ابرهارت و راسل، اکووالانس ریک و واریانس پایداری شوکلا) و با سازگاری مطلوب در مناطق مشهد ، اصفهان گرگان و بیرجند بود. این لاین همراه با هفت لاین و رقم برتر در سال 1393 درآزمایشات سازگاری و پایداری با عنوان بررسی پایداری عملکرد علوفه در لاین های امید بخش سورگوم علوفه ای در مناطق معتدل در پنج منطقه نیشابور، مشهد، بیرجند،گرگان و اصفهان به مدت دو سال بعنوان ژنوتیپ شماره هشت مورد ارزیابی قرار گرفت. این رقم با عملکرد 21460 کیلو گرم در هکتار با بیشترین تولید علوفه خشک در این بررسی وبا حدود 15 درصد افزایش عملکرد ماده خشک نسبت به رقم پگاه و حدود 3 درصدافزایش عملکرد ماده خشک نسبت به رقم هیبرید اسپید فید جزو لاین های سازگار وبا پایداری عملکرد علوفه بر اساس شاخص های پایداری در مناطق مشهد ، اصفهان گرگان و بیرجند بود. بنابراین با در نظر گرفتن مجموعه صفات کمی و کیفیت علوفه و پایداری در عملکرد علوفه برای کاشت در مناطق معتدل آب و هوایی در سطح کشور توصیه می شود. نتایج آزمون های مزرعه ای و گلخانه ای جمع آوری شده در ارتباط با واکنش لاین MFS8 به بیماری لکه برگی در سال 1395 به مدت دو سال در کرج و گرگان در آزمایش بررسی واکنش لاین ها و هیبریدهای سورگوم علوفه ای به بیماری لکه برگی نشان داد که این رقم در واکنش به بیماری به عنوان رقم نیمه مقاوم (MR) شناخته شد. نتایج آزمایش های تحقیقی- ترویجی با عنوان مقایسه عملکرد لاین امید بخشMFS8 با رقم پگاه در شرایط زارعین تربت جام و بردسکن به ترتیب در سال های 1394 و 1395نشان داد لاین امید بخش MF8 با برتری در هر دو منطقه می تواند با افزایش معنی دار 15 درصد عملکرد علوفه تر نسبت به رقم شاهد پگاه و برتری حدود 5 درصد تولید علوفه خشک( علیرغم عدم معنی دار) و نیزبا هدف افزایش تنوع رقم در منطقه مورد استفاده قرار گیرد.