بررسی واکنش لاین های گندم امیدبخش 1394 کشور نسبت به بیماری زنگ سیاه در شرایط مزرعه و گلخانه

بیماری زنگ سیاه گندم ناشی از قارچPuccinia graminis f.sp. tritici خسارت زاترین زنگ از میان زنگ های گندم بوده و میزان خسارت ناشی از آن ممکن است تا نابودی کامل مزارع گندم نیز برسد. این بیماری که از نظر تاریخی یکی از مهم ترین بیماری های گندم در ایران بوده است، طی یک دهه گذشته دوباره ظهور کرده و تولید گندم را در قسمت های مختلف کشور تهدید می کند. در این تحقیق، واکنش 144 ژنوتیپ گندم مربوط به آزمایشات مقایسه عملکرد یکنواخت امیدبخش سال 1394 در مرحله گیاهچه در شرایط گلخانه و نیز طی دو سال زراعی 95-1394 و 96-1395 در مرحله گیاه کامل در منطقه کلاردشت نسبت به بیماری زنگ سیاه بررسی گردید. نتایج بررسی واکنش ژنوتیپ های آزمایشی در مرحله گیاهچه نشان داد که سه ژنوتیپ آزمایشی به شماره-های 4، 10 و 20 از اقلیم گرم و مرطوب شمال، دو شماره 14 و 25 از اقلیم گرم و خشک جنوب، ژنوتیپ شماره 2 از برنامه شوری، سه شماره 8، 15 و 17 از گندم دوروم گرم و چهار شماره 1، 3، 15 و 20 از گندم دوروم معتدل در برابر هر پنج جدایه از قارچ عامل بیماری از مقاومت قابل قبولی برخوردارند. در ارتباط با واکنش نسبت به بیماری در مرحله گیاه کامل، نتایج نشان داد که 13 ژنوتیپ به شماره های 3، 4، 5، 6، 7، 8، 9، 10، 12، 13، 14، 18 و 19 از اقلیم گرم و مرطوب شمال، پنج ژنوتیپ به شماره های 16، 20، 22، 25 و 27 از اقلیم گرم و خشک جنوب و دو شماره 10 و 15 از برنامه شوری از مقاومت قبولی در برابر بیماری برخوردارند. همچنین دو ژنوتیپ به شماره های 4 و 10 از اقلیم گرم و مرطوب شمال و ژنوتیپ شماره 25 از اقلیم گرم و خشک جنوب هم در مرحله گیاهچه و هم مرحله گیاه کامل سطح مطلوبی از مقاومت به زنگ سیاه را نشان دادند. نتایج به دست آمده از از این تحقیق جهت استفاده در برنامه های ملی به نژادی گندم و انتخاب مواد برای ورود به مراحل پیشرفته تر در اختیار بخش تحقیقات غلات قرار گرفت.واژه های کلیدی: گندم، امیدبخش، زنگ سیاه،Puccinia graminis f.sp. tritici ، مقاومت