نقش انتخاب گزینشی منابع خبری توسط تولید کنندگان خبر و محتوا در شکل دهی افکار عمومی

13 مهر 1405 - خواندن 3 دقیقه - 27 بازدید




رسانه ها یکی از مهم ترین منابع کسب اطلاعات برای شهروندان هستند و بخش عمده ای از شناخت مردم نسبت به رویدادهای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی از طریق اخبار شکل می گیرد. 

در این میان، انتخاب منابع خبری موثق و معتبر ، نقشی اساسی در نحوه بازنمایی واقعیت دارد. هر رسانه برای تهیه و انتشار اخبار به منابع مختلفی از جمله مسئولان، کارشناسان، نخبگان،روابط عمومی سازمان ها و بعضاشهروندان مراجعه می کند، اما زمانی که این انتخاب به صورت گزینشی و با ترجیح برخی دیدگاه ها بر دیگر دیدگاه ها انجام شود، می تواند به شکل گیری برداشت های خاص در افکار عمومی منجر شود. 

انتخاب گزینشی منابع خبری زمانی رخ می دهد که رسانه تنها به انعکاس نظرات افراد یا گروه های همسو با رویکرد خود بپردازد و دیدگاه های مخالف یا متفاوت را نادیده بگیرد. در این شرایط، مخاطب با تصویری ناقص از واقعیت مواجه می شود و تصور می کند دیدگاه مطرح شده، تنها نظر موجود یا نظر غالب در جامعه است. این موضوع می تواند بر نگرش افراد نسبت به مسائل مختلف تاثیر گذاشته و زمینه ساز شکل گیری قضاوت های یک جانبه شود. 

 از سوی دیگر، اعتبار و جایگاه منابع خبری نیز در میزان اثرگذاری پیام نقش مهمی دارد. هنگامی که رسانه به طور مداوم از منابع رسمی، چهره های شناخته شده یا کارشناسان خاص استفاده می کند، مخاطبان به تدریج دیدگاه های ارائه شده از سوی این افراد را معتبرتر تلقی می کنند. در نتیجه، رسانه می تواند بدون تغییر مستقیم واقعیت، تنها از طریق انتخاب منابع مشخص، افکار عمومی را به سمت برداشت موردنظر خود هدایت کند. این پدیده امروزه در فضای مجازی و کانال های خبری بیش از گذشته قابل مشاهده است. بسیاری از منابع خبری ( بعنوان مثال رسانه ملی ) با انتخاب هدفمند مصاحبه شوندگان، کارشناسان و منابع اطلاعاتی، تلاش می کنند روایت خاصی از یک رویداد ارائه دهند. گاهی حتی سکوت درباره برخی دیدگاه ها یا حذف آنها از چرخه اطلاع رسانی، به اندازه انتشار یک خبر جهت دار در شکل دهی نگرش مخاطبان موثر است. به همین دلیل، آنچه مخاطب نمی بیند، گاه به اندازه آنچه می بیند اهمیت دارد. پیامد این رویه می تواند کاهش تنوع دیدگاه ها، افزایش قطبی سازی اجتماعی و حتی تاثیرگذاری بر تصمیم گیری های عمومی باشد. هنگامی که مردم تنها در معرض یک دسته از منابع قرار گیرند، امکان مقایسه و ارزیابی انتقادی اطلاعات کاهش می یابد و زمینه برای تاثیرپذیری بیشتر از جریان های رسانه ای فراهم می شود. در چنین شرایطی، رسانه ها نه تنها نقش اطلاع رسانی، بلکه نقش تعیین کننده ای در پردازش واقعیت ذهنی جامعه ایفا می کنند. رعایت اصل تنوع منابع، انعکاس دیدگاه های مختلف و پایبندی به اصول حرفه ای روزنامه نگاری می تواند از ایجاد برداشت های یک سویه جلوگیری کرده و به شکل گیری افکار عمومی آگاهانه تر و مبتنی بر اطلاعات کامل تر کمک کند.