پژوهشی پیرامون کارکرد تعلیمی کتیبه های مدارس عصر صفویه اصفهان (نمونه موردی: مسجد-مدرسه چهارباغ)

سال انتشار: 1395
نوع سند: مقاله کنفرانسی
زبان: فارسی
مشاهده: 586

فایل این مقاله در 18 صفحه با فرمت PDF و WORD قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

ICCRT03_088

تاریخ نمایه سازی: 29 فروردین 1397

چکیده مقاله:

یکی از مهم ترین مشخصه های معماری عصر صفویه، هماهنگی بناها و به خصوص بناهای مذهبی با تزیینات خوشنویسی و کتیبه ها است. در این میان مسجد- مدرسه ها به عنوان مکان هایی برای تلفیق علم و عبادت، از جایگاه ویژه ای برخوردار هستند. مسجد-مدرسه چهارباغ اصفهان به عنوان یکی از مهم ترین بناهای عصر شاه سلطان حسین صفوی، علاوه بر تزیینات کاشی کاری شاخص، دارای کتیبه های زیبا و متعددی نیز می باشد. پژوهش حاضر تلاش دارد ضمن بررسی اجمالی ویژگی ها و کارکردهای کتیبه های این بنا؛ به مطالعه مضامین مرتبط بازتاب یافته در این کتیبه ها بپردازد؛ تا زمینه پاسخ به مهم ترین سوال مطرح یعنی این که جایگاه کارکرد تعلیمی در کتیبه های این بنا چگونه است؛ و مهم ترین مضامین بازتاب یافته متناسب با این کارکرد کدام اند در دسترس قرار گیرد. تحقیق توسعه ای حاضر از حیث روش، توصیفی-تحلیلی و جمع آوری اطلاعات به شیوه میدانی و کتابخانه ای صورت پذیرفته است همچنین تجزیه وتحلیل یافته ها کیفی است. نتایج تحقیق حاضر گویای آن است که کارکرد تعلیمی به عنوان یکی از پررنگ ترین کارکردهای کتیبه های بنای مذکور است؛ که با توجه به تناسب چشمگیر با کاربری بنا، بازتاب گسترده ای در قالب مضامین داشته است. این مضامین اغلب در کتیبه های ثلث و نستعلیق و در نقاط طلایی بنا به کاررفته اند و از حیث محتوا و نوع پیام شامل دو گروه است. نخست مباحث تعلیمی اعتقادی-مذهبی؛ که بازتاب دهنده تعلیماتی مهم در مورد نماز و عبادات، تلاوت قرآن و اذکار مقدس و تاکید بر جایگاه شاخص امامت حضرت علی (ع) در راستای سیاست شیعی عصر صفویه است؛ و اما دسته دوم مضامین تعلیمی خاص حوزه علم و علم آموزی است؛ که مهم ترین پیام های آن ها شامل: ضرورت علم آموزی، اخلاق تعلم، برتری های عالم عامل بر عابد و موارد مشابه است که در قالب احادیث معتبر، آیات قرآن و متون و اشعار فارسی بیان شده اند.

نویسندگان

محی الدین آقاداودی

دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، ایران

مهرنوش شفیعی سرارودی

استادیار دانشگاه هنر اصفهان, گروه صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، ایران

ایمان زکریایی کرمانی

استادیار)مدیرگروه( رشته صنایع دستی، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، ایران

بهاره تقوی نژاد

دانشجوی دکتری پژوهش هنر و مدرس دانشگاه هنر اصفهان