قرآن؛ جمهوریت و مردم سالارى

با توجه به نص صریح قرآن )و نزلنا علیک الکتاب تبیانا لکل شی ء( )نحل / 89 ) قرآن کتاب هدایت وبیانگر تمام معارف ضرورى و سودمند براى بشریت و انسانیت است، بنابراین شناخت محتوا و مقاصدقرآن بر همه دانش پژوهان ضرورى است. از سوى دیگر شناخت مقاصد قرآن نیازمند مراجعه به آیات و به سخن آوردن آنهاست حضرت على علیه السلام مى فرماید ذلک القرآن فاستنطقوه ولن ینطق یعنى قرآن را به سخن بیاورید به تعبیر دیگر از قرآن سوال کنید تا پاسخ بگیرید.مقاله حاضر بر اساس رهیافت درون دینى تلاش مى کند تا مفهوم جمهوریت و مردم سالارى را در قرآن مورد بررسى قرار دهد. در این راستا ضمن بررسى مفاهیم فوق به عناصر و مولفه هاى اساسى آنها نیز اشاره خواهد کرد.به لحاظ ریشه شناسى )اتیمولوژى( مردم سالارى به معناى حاکمیت مردم و امور همگانى تعریف شده است این تعریف خود متضمن دو نکته اساسى است، حضور مردم در صحنه و جامعه سازمان یافته.مفهوم مردم سالارى در میان طرفدارانش از دیدگاه هاى یکسانى برخوردار نیست و در بیشتر مناطق جهان این واژه ها با اختلاف سلیقه ها تحقق یافته و با ایده هاى سیاسى مختلف همساز و همراه شده است که نشان مى دهد مردم سالارى مضمونى واحد، مورد توافق همه ندارند. 3 و با تحولات اجتماعى جوامع مختلف سیماى گوناگون به خود گرفته است. اما با اغماض مى توان گفت نظریه پردازان دست کم بر سر موضوع مشارکت سیاسى مردم در تصمیم گیرى هاى درون نظام سیاسى اتفاق نظر دارند. 4 اگر مردم سالارى را به معناى شیوه زندگى سیاسى مردم که همان جامعه سامان یافته با حفظ منافع مردم است؛ در نظر بگیریم در تایید آن مى توان به منابع و مآخذ بى شمارى در اسلام اشاره کرد، موید رابطه جدایى ناپذیرجامعه اسلامى و مفهوم مردم سالارى، حکومت حضرت على علیه السلام است، با آنکه ایشان امام بر حق بود و پس از پیامبر اکرم صلى الله علیه وآله وسلم حکومت الهى به ایشان مى رسید اما تا تایید جامعه وقبول مردم در قالب بیعت صورت نگرفت حضرت هیچ اقدامى براى کسب قدرت از طریق زور یا طرق دیگر ننمود، آنچه نظام سیاسى اسلام را امکان پذیر مى سازد، قبضه قدرت نیست، بلکه توسعه فرهنگ دینى در درون جامعه است