بازتاب حقوق انسان در قرآن کریم

نخستین مرحله بعثت و دعوت پیامبر اکرم صلى الله علیه وآله وسلم با سه سال زمان، تقریبا از مراحل ناشناخته دعوت اسلامى محسوب مى شود. آگاهى لازم از چگونگى تحول افراد و چگونگى پذیرش اسلام از سوى آنان در منابع تاریخى و حدیثى بازتابى اندک داشته است.اما با این همه، اهمیت این دوره کوتاه و پنهان به آن اندازه است که در آغاز سال چهارم بعثت که آن حضرت با نزول آیه انذار، دعوت علنى خود را آغاز کرد تنها نبود، بلکه گروهى تازه مسلمان همراه او بودند که هسته نخستین یاران او را تشکیل داده و در برابر همه دشوارى ها و مصایبى که مشرکان به آن ها وارد کردند ایستادگى نمودند و دعوت اسلامى را به پیش بردند. پرسش اصلى این است که در سه سال آغاز دعوت چه وقایعى رخ داد که موجب تحول عمیق روحى نو مسلمانان شد و آن ها را براى پذیرش همه آزارهاى قریش آماده کرد اما براى دست کشیدن از عقیده نوهرگز به دنبال فقدان منابع تاریخى و حدیثى، تنها قرآن کریم به رغم آن که در تحلیل هاى تاریخى مورخان و پژوهشگران سیره، کمتر جایگاهى درخور یافته، مى تواند پرتوى بر فضاى تاریک این سه سال بیافکند. زیرا محتواى دعوت نبوى به عنوان مهم ترین عامل پذیرش اسلام از سوى نومسلمانان تنها در قرآن قابل دست یابى است. این که در سه سال نخستین دعوت، پیامبرصلى الله علیه وآله وسلم به چه مفاهیمى مردم را فرا مى خوانده و چه نوع سلوک فکرى و عملى را از آن ها مى طلبیده همه راز توفیق ایشان را در گسترش دعوت خود و ایجاد یک هسته اولیه مطمین در دعوت اسلامى را روشن مى سازد.پس از توحید که نخستین و مهم ترین اصل اعتقادى مسلمانان است و نیز معاد که اهمیت فراوانى در ترغیب و تشویق آن ها به انجام امور پسندیده و پرهیز از کارهاى ناپسند دارد، به نظر مى رسد که حقوق انسان به صورت فردى و اجتماعى از مهم ترین مفاهیمى است که در دعوت اسلامى وجود داشته و پیامبرصلى الله علیه وآله وسلم آشکارا به نو مسلمانان نشان مى دهد که پایه دعوت او آشنایى انسان ها با حقوقشان است.