مطالعه اثر عوامل موثر بر خاک ورزی در مزارع دیم شیروان برای کاهش فرسایش بادی و آبی

از جمله اصول کشاورزی پایدار، اجرای کشاورزی حفاظتی است که مدیریت خاک ورزی از موارد مهم آن است. عملیات خاک ورزی که پوشش خاک با بقایای گیاهی و نیز ناهمواری مطلوب به خصوص در اراضی دیم را ایجاد کند از اهداف مهم کشاورزی حفاظتی است. این عوامل موجب کند شدن روند فرسایش خاک می شود. هدف از این تحقیق، انتخاب مناسب ترین روش خاک ورزی است که بیشترین شاخص ناهمواری و کمترین میزان دفن بقایای گیاهی را داشته باشد. آزمایش ها با آزمون فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه عامل نوع دستگاه خاک ورز (چهار سطح گاوآهن برگردان دار، برگردان دار+ دیسک، گاوآهن بشقابی و خاک ورز قلمی)، سرعت شخم زنی (سه سطح ۴، ۶ و ۸ کیلومتر بر ساعت) و عمق شخم (دو سطح ۱۵-۱۰ و ۲۵-۲۰ سانتیمتر) اجرا شد. ناهمواری سطح خاک، به کمک دستگاه پین متر اندازه گیری شد. برای تعیین درصد زیر خاک شدن بقایای گیاهی، از روش پردازش تصویر استفاده شد. نتایج نشان داد، اثر تمام متغیرهای اصلی بر شاخص ناهمواری سطح خاک معنی دار بوده و بیشترین و کمترین شاخص ناهمواری به ترتیب مربوط به گاوآهن برگردان دار (۸/۱۲ سانتی متر) و ترکیب برگردان دار+دیسک (۶/۳ سانتی متر) بود. همچنین گاوآهن قلمی و شخم ترکیب برگردان دار+دیسک به ترتیب کمترین و بیشترین میزان زیر خاک شدن بقایای گیاهی را با مقادیر ۳/۲۹ و ۹/۹۲ درصد نشان دادند. با توجه به نتایج، می توان خاک ورز قلمی را به عنوان مناسب ترین روش خاک ورزی از نظر حفاظت از خاک در مقابل فرسایش بادی و آبی به کشاورزان توصیه نمود.

کلیدواژه ها:

خاک ورزی حفاظتی ، دیم ، فرسایش ، ناهمواری