درک نوجوانان از مفهوم مسئولیت پذیری در خانه مدرسه و جامعه در شهرستان صالح آباد

پژوهش حاضر با هدف درک و تفسیر تجربه ی زیسته ی نوجوانان مقطع متوسطه شهرستان صالح آباد از مفهوم «مسئولیت پذیری» در سه حوزه ی خانه، مدرسه و جامعه انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه ی پژوهش شامل دانش آموزان مقطع متوسطه شهرستان صالح آباد بود. نمونه گیری به شیوه هدفمند انجام شد و فرایند نمونه گیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده ها با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختار یافته با ۲۳ دانش آموز دختر و پسر گردآوری و با روش تحلیل مضمون تجزیه و تحلیل شد. یافته ها در سه جدول مجزا (خانه، مدرسه، جامعه) سازماندهی شد. در حوزه خانه مضامین سازمان دهنده شامل خود تنظیمی فردی، مشارکت در امور خانواده، همدلی و مراقبت عاطفی، نقش آفرینی مسئولانه و پاسخگویی و تعهد بود. در حوزه مدرسه مضامین سازمان دهنده شامل انضباط آموزشی، احترام به اموال و محیط، پاسخگویی اخلاقی، مسئولیت اجتماعی در مدرسه و دلبستگی و هویت مدرسه ای بود. در حوزه جامعه مضامین سازمان دهنده شامل شهروندی، قانون، مدارا، نوع دوستی و همدلی اجتماعی، کنشگری نوجوان محور، مشارکت مدنی و حساسیت اجتماعی و شهروندی دیجیتال بود. نوجوانان شهرستان صالح آباد مسئولیت پذیری را مفهومی چندلایه، موقعیت مند و پویا درک می کنند. آنها در خانه بیشتر مسئولیت عاطفی مراقبتی، در مدرسه مسئولیت انضباطی - توسعه ای و در جامعه مسئولیت شهروندی کنشگرانه را تجربه می کنند. توانایی «قدرت سازنده» مدیریت مستقل و «همدلی فعال» از برجسته ترین ویژگی های مسئولیت پذیری در این نوجوانان است.

کلیدواژه ها:

مسئولیت پذیری ، نوجوانان ، درک ، تجربه ی زیسته ، تحلیل مضمون