بازخوانی مفهوم «تراژدی» در ادبیات عرفانی فارسی بر مبنای نظریات معاصر (نیچه، ریکور)

این پژوهش ساختار مقاله سطح دکتری را با رویکردی بینارشته ای در تقاطع فلسفه تحلیلی غرب و نقد عرفان فارسی پیاده سازی می کند. هدف، بازتعریف تراژدی از یک چارچوب دراماتیک کلاسیک به یک وضعیت هستی شناختی (Ontological Status) در مسیر سلوک است. با استفاده از نظریه دیونیزوسی/آپولونی نیچه و مفهوم روایت ناتمام ریکور، این مقاله استدلال می کند که رنج سالک، نه یک فاجعه ی بیرونی، بلکه تایید آگاهانه ی رنج گذر از کثرت است. در تحلیل عطار، تراژدی مبتنی بر شکست در قید «من» باقی مانده و نمایش ناتوانی های اخلاقی و معرفتی است؛ در حالی که در مولانا، این رنج، به شور دیونیزوسی تبدیل شده و به عنوان شرط هستی شناختی رسیدن به اتحاد (وصال) به اثبات می رسد. نتیجه این رویکرد، تعریف «تراژدی رستگارکننده» است که در آن، پایان روایی (فنا) نه یک فروپاشی، بلکه بازگشایی یک روایت متعالی تر است.

کلیدواژه ها:

تراژدی عرفانی ، نیچه ، ریکور ، عطار ، مولانا ، دیونیزوس ، فنا ، هستی شناسی سلوک