بررسی تطبیقی بهره گیری از ابزارهای هوش مصنوعی در فرآیند یادگیری: مطالعه موردی ایران و استونی

در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی‑تحلیلی از نوع تطبیقی و با بهره گیری از مرور اسناد و گزارش های ملی و بین المللی، وضعیت بهره گیری از ابزارهای هوش مصنوعی در یادگیری در دو کشور ایران و استونی مقایسه شده است. یافته ها نشان می دهد استونی از سال ۲۰۱۲ با برنامه ملی «پروگتایگر» آموزش هوش مصنوعی را از مهدکودک و دبستان آغاز کرده و با سرمایه گذاری پایدار در زیرساخت های دیجیتال، آموزش اجباری معلمان، تاسیس نهاد مستقل ارزیابی (HITSA) و تاکید بر خلاقیت و ساخت به جای صرفا ارزیابی خودکار، به یکی از پیشگامان جهانی تبدیل شده است. در مقابل، ایران با تصویب سند راهبرد ملی هوش مصنوعی در سال ۱۴۰۰ و راه اندازی سامانه هایی مانند EBA، ADES و ÖDS گام هایی در این زمینه برداشته، اما با چالش هایی مانند شکاف عمیق دیجیتال میان مناطق برخوردار و کم برخوردار، اختیاری بودن آموزش معلمان در حوزه هوش مصنوعی، نبود نهاد مستقل نظارت و ارزیابی، تغییرات مکرر مدیران و عدم تداوم سیاست ها و تاکید بیشتر بر ارزیابی خودکار به جای خلاقیت و ساخت مواجه است. نتایج پژوهش نشان می دهد ایران در سطح تدوین سند و سیاست گذاری فاصله چندانی با کشورهای پیشرو ندارد، اما در سطح اجرا و عمل نیازمند اصلاحات اساسی است. براساس درس آموخته های تجربه استونی، پیشنهادهایی شامل تدوین برنامه راهبردی ۱۰ ساله ملی برای آموزش هوش مصنوعی، اجرای برنامه ملی عدالت دیجیتال، تاسیس نهاد مستقل نظارت و ارزیابی، اجباری کردن آموزش هوش مصنوعی از دوره ابتدایی، اجباری کردن آموزش هوش مصنوعی برای معلمان، توسعه ابزارهای خلاقیت محور و انجام پژوهش های تجربی در بافت ایران ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

تطبیق ، ابزارهای هوش مصنوعی ، یادگیری ، ایران ، استونی