بررسی تطبیقی نشانه شناسی روایت در شاهنامه فردوسی و مثنوی معنوی مولانا با رویکرد ساختارگرای

پژوهش حاضر با هدف کشف ساختار روایی و نشانه شناختی مشترک در دو اثر بنیادین ادبیات فارسی – شاهنامه فردوسی و مثنوی معنوی مولانا – به بررسی آن ها از منظر نظریه ساختارگرایی و نشانه شناسی روایت می پردازد. با استفاده از مدل کنشی گریماس و تقابل های دوگانه لوی-استروس، تلاش شده است تا فراتر از سطح محتوایی، نحوه ی شکل گیری معنا در هر دو متن مورد واکاوی قرار گیرد. نتایج نشان می دهد که علی رغم تفاوت های آشکار در جهت گیری جهان بینی، گونه ی روایت در هر دو اثر از منطق مشابهی در بازنمایی حرکت از نقصان ((Disjunction به کمال روایی (Conjunction) پیروی می کند؛ با این تفاوت که در شاهنامه این حرکت در سطح اجتماعی-سیاسی تجسم می یابد، و در مثنوی معنوی در سطح معرفتی و عرفانی. به بیان دیگر، شاهنامه ساختار روایی خود را بر بنیاد حفظ نظم و عدالت بیرونی استوار می سازد، در حالی که مثنوی معنوی با وارونه سازی این ساختار، مسیر «واژگونی معنا» را از ظاهر به باطن بنیان می نهد.

کلیدواژه ها:

نشانه شناسی روایت ، ساختارگرایی ، گریماس ، مثنوی معنوی ، شاهنامه فردوسی ، تقابل دوگانه