بازنمایی روایت های دانش آموزان از دوقطبی افت تحصیلی و تعمیق یادگیری در مدارس متوسطه دوم شهر مشهد

این تحقیق کیفی با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری، به کاوش عمیق در روایت های دانش آموزان مقطع متوسطه دوم شهر مشهد پیرامون دو پدیده متضاد اما مرتبط "افت تحصیلی" و "تعمیق یادگیری" می پردازد. هدف اصلی، فهم و تبیین تجربیات زیسته و برداشت های ذهنی دانش آموزان از چگونگی بروز، درک و مواجهه با این دو حالت در سپهر آموزشی مدارس است. برای دستیابی به این هدف، داده های پژوهش از طریق اجرای مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۴ از دانش آموزان مدارس متوسطه دوم شهر مشهد گردآوری شده است. متعاقب آن، مضامین اصلی و الگوهای تکرارشونده در این روایت ها با بهره گیری از روش تحلیل مضمون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج حاصل از تحلیل، گویای شناسایی طیف وسیعی از عوامل و تجربیات مرتبط با افت تحصیلی است که شامل مواردی چون: عدم تسلط کافی بر مبانی درسی، احساس بی انگیزگی مزمن، شکل گیری خودپنداره ناتوانی، استرس ناشی از حجم بالای تکالیف و امتحانات، و ناکارآمدی روش های تدریس سنتی می شود. در مقابل، مضامین مرتبط با تعمیق یادگیری بر مواردی چون: برانگیختگی کنجکاوی ذاتی، دستیابی به درک عمیق و پایدار از مفاهیم، توانایی برقراری ارتباط میان آموخته ها و تجربیات زیسته، احساس لذت و رضایت از فرآیند یادگیری، و اهمیت مشارکت فعال در کلاس درس تاکید دارند. یافته های کلیدی این پژوهش نشان می دهد که دانش آموزان، افت تحصیلی و تعمیق یادگیری را دو وضعیت کاملا مجزا و ایستا تلقی نمی کنند، بلکه آن ها را به عنوان نقاط متقابل یک طیف پویا در مسیر تحصیلی خود تجربه می کنند که به شدت تحت تاثیر تعامل پیچیده ای از عوامل فردی (مانند سبک یادگیری، انگیزه درونی)، عوامل محیطی (مانند جو کلاس، روابط با همسالان و معلمان) و ساختارهای کلان نظام آموزشی قرار دارد. بر این اساس، این مطالعه بر ضرورت توجه به صدای دانش آموزان و درک روایت های دست اول آن ها به عنوان پایه ای برای طراحی و اجرای مداخلات آموزشی خلاقانه و اثربخش تاکید می کند؛ مداخلاتی که قادر باشند با پیشگیری از پدیده ی مخرب افت تحصیلی، زمینه ساز شکوفایی و تعمیق واقعی یادگیری در میان دانش آموزان شوند.

کلیدواژه ها:

افت تحصیلی ، تعمیق یادگیری ، روایت دانش آموزان ، عملکرد تحصیلی