ارتباط پسماندهای شهری با بهداشت محیط و بیماری های انسانی

تولید پسماند شهری، علاوه بر آنکه حجم قابل توجهی از ضایعات و زائدات را بر جای می گذارد، از مهم ترین کانون های تولید و اشاعه مخاطرات بهداشت محیط به شمار می آید و در صورت انباشت، دفع یا رهاسازی غیربهداشتی، می توانند از طریق برهم کنش های پیچیده زیستی و شیمیایی، زمینه بروز و گسترش طیف وسیعی از بیماری های انسانی را فراهم سازند. مطالعه حاضر با هدف تبیین پیوند میان پسماندهای شهری و بیماری های انسانی، با تاکید بر بیماری های عفونی، تنفسی، پوستی، مزمن و اختلالات روانی، به شیوه مروری و بر پایه تحلیل شواهد علمی داخلی و بین المللی انجام شد. برآیند یافته ها نشان داد که پسماندهای شهری نه به مثابه مواد زائدی منفعل، بلکه به منزله کانون های فعال آلودگی عمل می کنند که از رهگذر تولید شیرابه، آلودگی آب، خاک و هوا، انتشار بیوآئروسل ها و فراهم سازی زیستگاه مناسب برای ناقلان، در چرخه انتقال عوامل بیماری زا و آلاینده های سمی نقش آفرین هستند. در این میان، ارتباط مستقیم پسماندها با بروز بیماری های عفونی و گوارشی نظیر وبا، حصبه، هپاتیت، لپتوسپیروز و کیست هیداتید، اختلالات تنفسی مانند آسم و برونشیت مزمن، و بیماری های پوستی از جمله لیشمانیوز (سالک)، درماتیت، گال، کاندیدیازیس، تینه آ و میازیس قابل توجه است. افزون بر این، انباشت زیستی فلزات سنگین و ترکیبات آلی پایدار، با افزایش خطر مسمومیت های مزمن، آسیب های عصبی، نارسایی کلیوی و بروز انواع بدخیمی ها از جمله سرطان همراه است. از سوی دیگر، آلودگی بصری، بوهای نامطبوع و تنزل کیفیت محیط زندگی ناشی از پسماند، به مثابه عوامل تنش زای محیطی، رفاه روانی و کیفیت زندگی شهروندان را نیز به طور معناداری تحت تاثیر قرار می دهد. در مجموع، شواهد موجود موید آن است که پسماندهای شهری یکی از ظرفیت های مهم ایجاد بیماری در سکونتگاه های انسانی هستند و مواجهه با آن ها باید در چارچوبی فراتر از مسئله نظافت شهری و با رویکردی بهداشت محور، پاتولوژیک و پیشگیرانه تحلیل و مدیریت شود.

کلیدواژه ها:

پسماندهای شهری ، شیرابه ، بیماری های انسانی ، بهداشت محیط ، سلامت روان