قتل های ناموسی از منظر روانشناسی اجتماعی: مروری بر پژوهش ها و نظریه ها

زمینه و هدف: قتل های ناموسی، به عنوان یک پدیده خشونت ساختاریافته، ریشه در هنجارهای فرهنگی و مکانیسم های روانشناختی اجتماعی پیچیده ای دارند. با وجود پژوهش های پراکنده، فقدان یک مرور جامع که به طور همزمان ابعاد جامعه شناختی، نظریه های یادگیری اجتماعی، و سازوکارهای شناختی فردی را تلفیق کند، محسوس است. این پژوهش مروری با هدف پر کردن این شکاف تدوین شده است. از این رو، هدف اصلی این مطالعه، انجام یک تلفیق نظام مند از ادبیات روانشناسی اجتماعی مرتبط با قتل های ناموسی است تا بتواند مولفه های کلیدی تاثیرگذار بر این رفتار خشونت آمیز را شناسایی کرده و آن ها را در قالب یک مدل راهبردی چهاربعدی همزمان سازمان دهی نماید. روش پژوهش: این مطالعه از یک پارادایم تلفیقی با گرایش اصلی ساخت گرایی اجتماعی انتقادی بهره می برد و با رویکرد تحلیل مقایسه ای-تلفیقی پیش می رود. فرآیند جستجو، یک تکنیک جستجوی هدفمند بود که با استفاده از کلیدواژه های ترکیبی شامل (قتل ناموسی) و نظریه های مرتبط در پایگاه های داده بین المللی Scopus و Web of Science، و منابع فارسی مگ ایران و SID اجرا شد. معیارهای شمول، مطالعات دارای تحلیل نظری عمیق یا مدل سازی تجربی بودند. تحلیل داده ها بر اساس تحلیل مضمونی ساختاریافته انجام شد و داده ها بر مبنای سه محور: الف) عوامل محیطی-اجتماعی، ب) عوامل نهادی-ساختاری، و ج) فرآیندهای شناختی، کدگذاری و تلفیق شدند. یافته ها: تلفیق پژوهش های منتخب نشان داد که قتل ناموسی یک پدیده تک عاملی نیست، بلکه نتیجه تعامل پویا و همزمان چهار بعد اساسی است: هنجارهای فرهنگی مبتنی بر شرف، کارکرد آموزش اجتماعی، ساختارهای قدرت نهادی، و سازوکارهای فرار شناختی که به فرد اجازه می دهد از اجرای خشونت، دوری گزیند. نتیجه گیری: این مرور، با تلفیق موفق ابعاد مختلف روانشناسی اجتماعی، مدل چهاربعدی همزمان را به عنوان چارچوبی برای درک این پدیده ارائه می دهد. پیشنهاد می شود پژوهش های آتی بر آزمون تجربی این مدل در زمینه های فرهنگی-اجتماعی مختلف متمرکز شوند.

کلیدواژه ها:

قتل های ناموسی ، روانشناسی اجتماعی