مقایسه اثربخشی آموزش تفکر نقادانه و آموزش خودآگاهی بر مسئولیت پذیری و انعطاف پذیری شناختی در نوجوانان شهر تهران

پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش تفکر نقادانه و خودآگاهی بر مسئولیت پذیری و انعطاف پذیری شناختی نوجوانان ۱۵ تا ۱۸ ساله متوسطه دوم شهر تهران به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل انجام شد. نمونه گیری به روش خوشه ای چندمرحله ای انجام و ۴۵ نوجوان از مراکز مشاوره چهار ناحیه تهران انتخاب و به طور تصادفی در سه گروه (تفکر نقاد، خودآگاهی، کنترل) گمارده شدند و ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه مسئولیت پذیری شخصی مرگلر و شیلد (۲۰۱۶) و انعطاف پذیری شناختی دنیس و وندروال (۲۰۱۰) بود که مداخلات طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای اجرا شد. داده ها با آزمون های ANCOVA، تحلیل واریانس مختلط و بن فرونی تحلیل شدند و نتایج نشان داد هر دو مداخله در افزایش مسئولیت پذیری و انعطاف پذیری شناختی نسبت به کنترل موثر بودند (۰.۰۰۰۱خودآگاهی تاثیر بیشتری داشت و در انعطاف پذیری شناختی، آموزش تفکر نقادانه برتر بود. هر دو روش به عنوان مداخلات موثر در رشد مهارت های روان شناختی نوجوانان قابل توصیه هستند و بهره گیری از این مداخلات در نظام آموزشی می تواند گامی موثر در ارتقای سلامت روان و تربیت نسلی مسئول، متفکر و منعطف باشد.

کلیدواژه ها:

انعطاف پذیری شناختی ، تفکر نقاد ، خودآگاهی ، مسئولیت پذیری ، نوجوانان