تجربه زیسته دانش آموزان از نقش شوراهای دانش آموزی در تقویت تعاملات اجتماعی در مدارس متوسطه دوم شهرستان نهبندان

مدرسه به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای اجتماعی، نقش اساسی در شکل گیری مهارت های ارتباطی، تعاملات اجتماعی و رشد شخصیت دانش آموزان ایفا می کند. در این میان، شوراهای دانش آموزی به عنوان یکی از سازوکارهای مشارکت دانش آموزان در اداره امور مدرسه، می توانند زمینه ای برای تقویت روحیه همکاری، مسئولیت پذیری و تعامل اجتماعی فراهم سازند. با این حال، میزان اثرگذاری شوراهای دانش آموزی تا حد زیادی به نحوه اجرا، میزان مشارکت واقعی دانش آموزان و حمایت مدیران و معلمان بستگی دارد. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه زیسته دانش آموزان از نقش شوراهای دانش آموزی در تقویت تعاملات اجتماعی در مدارس متوسطه دوم شهرستان نهبندان انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش پدیدارشناسی انجام شد. جامعه پژوهش شامل دانش آموزان مقطع متوسطه دوم شهرستان نهبندان بود که سابقه عضویت یا مشارکت در شوراهای دانش آموزی را داشتند. نمونه گیری به صورت هدفمند انجام شد و فرایند انتخاب مشارکت کنندگان تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. در مجموع ۲۳ دانش آموز در پژوهش مشارکت کردند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون تحلیل شدند. در این فرایند، ابتدا کدهای اولیه استخراج و سپس بر اساس شباهت های مفهومی در قالب مضامین سازمان دهنده و فراگیر طبقه بندی شدند. یافته های پژوهش نشان داد که تجربه دانش آموزان از نقش شوراهای دانش آموزی در سه محور اصلی قابل تبیین است. نخست، شوراهای دانش آموزی در تقویت ارتباطات بین فردی و ایجاد فضای مشارکتی در مدرسه نقش موثری دارند و از طریق برنامه های گروهی، افزایش گفت وگو و همکاری میان دانش آموزان، به شکل گیری روابط دوستانه و صمیمی کمک می کنند. دوم، مشارکت در شوراها موجب رشد مهارت های اجتماعی و فردی دانش آموزان از جمله مهارت گفت وگو، کار گروهی، احترام به دیدگاه دیگران، مسئولیت پذیری و اعتمادبه نفس می شود. سوم، شوراهای دانش آموزی می توانند به عنوان پلی ارتباطی میان دانش آموزان و مدیریت مدرسه عمل کرده و زمینه مشارکت بیشتر دانش آموزان در امور مدرسه را فراهم سازند. در مجموع، نتایج نشان داد که شوراهای دانش آموزی در صورت حمایت مدیران و فراهم بودن مشارکت واقعی دانش آموزان، می توانند بستری موثر برای تقویت تعاملات اجتماعی و افزایش حس تعلق دانش آموزان به محیط مدرسه باشند.

کلیدواژه ها:

شوراهای دانش آموزی ، تعاملات اجتماعی ، تجربه زیسته ، مشارکت دانش آموزی ، مدارس متوسطه دوم