تحلیل انتقادی نقش کالاها در انتقال فرهنگ نئولیبرال به کودکان ایرانی مطالعه موردی عروسک لبوبو

این پژوهش به بررسی نقش کالاها به ویژه عروسک لبوبو در انتقال و درونی سازی ارزشهای فرهنگ نئولیبرال (مانند مصرف گرایی و رقابت طلبی) به کودکان ایرانی می پردازد. مقاله با رویکردی انتقادی این پدیده را به مثابه شکلی از «هجوم نرم» ایدئولوژیک تحلیل می کند که از طریق مکانیزم های بازار و رسانه های اجتماعی ارزش های جمع گرای سنتی را تضعیف و کودکان را به مصرف کنندگان منفعل آینده تبدیل می نماید. اهداف مقاله شامل (۱) تبیین نظری نقش کالاها به عنوان حاملان ایدئولوژی نئولیبرال (۲) تحلیل موردی پدیده لبوبو در ایران و سازوکارهای تاثیر آن بر کودکان؛ (۳) ارائه پیشنهادهای سیاستی و آموزشی برای مقابله با این روند و حفاظت از ارزش های فرهنگی بومی است. روش پژوهش، مرور مفهومی سیستماتیک (Conceptual-Systematic Review) با اتکا به چارچوب روان شناسی انتقادی و بر پایه دستورالعمل ۲۰۲۰ PRISMA است. جستجوی دوزبانه فارسی و انگلیسی در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ در پایگاه های علمی داخلی و بین المللی انجام شد و پس از غربالگری ۸۰ منبع منتخب با روش تحلیل تماتیک کیفی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها نشان می دهد لبوبو با مکانیزم جعبه کور (Blind Box) که مشوق رفتار قمارگونه و خرید وسواسی است به عنوان یک اسب تروی فرهنگی عمل کرده و چرخه تقویت کننده نئولیبرالیسم را تقویت می نماید. این چرخه از طریق کالایی سازی، هیجان، ایجاد هویت عاریتی مبتنی بر مالکیت و بازتولید نابرابری طبقاتی با ایجاد بازار موازی اصل و تقلبی، گذار از کودک «شهروند» به کودک مصرف کننده را شتاب می بخشد. مقاله در پایان با اتکا به چارچوب «پداگوژی انتقادی» راهکارهایی را در سطوح خانواده، میانجی گری فعال، آموزش و پرورش، سواد رسانه ای انتقادی و سیاست گذاری تنظیم گری اخلاقی (بازار) پیشنهاد می دهد.

کلیدواژه ها:

نئولیبرالیسم ، روانشناسی انتقادی ، کودکان ، لبوبو ، انتقال فرهنگی ، مصرف گرایی ، تبلیغات