رابطه تفکر خلاق و توانایی حل مسئله با رفتار مدنی تحصیلی در دانش آموزان مدارس متوسطه اول شهر ساوه

هدف این پژوهش تعیین رابطه تفکر خلاق و توانایی حل مسئله با رفتار مدنی تحصیلی در دانش آموزان پایه متوسطه اول شهر ساوه انجام شد. تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه گردآوری داده ها توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دوره متوسطه اول شهر ساوه در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ به تعداد ۲۲۳۷ نفر بود که با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه ۳۲۷ نفر تعیین و به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل سه پرسشنامه استاندارد است: پرسشنامه تفکر خلاق کارتر (۲۰۰۹)، پرسشنامه حل مسئله هپنر و پترسن (۱۹۸۲) (PSI) و پرسشنامه رفتار مدنی تحصیلی گل پرور (۱۳۸۹). برای تجزیه و تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ و با استفاده از آزمون های همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی ساده و چندگانه تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که بین تفکر خلاق و رفتار مدنی تحصیلی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (p < ۰/۰۵، ۰/۷۷۲ =)، متغیر تفکر خلاق ۵۹/۶ درصد از واریانس رفتار مدنی تحصیلی را به تنهایی تبیین کرد. بین توانایی حل مسئله و رفتار مدنی تحصیلی نیز رابطه مثبت و معناداری مشاهده شد (p < ۰/۰۵، ۰/۶۶۴=). این متغیر ۴۴/۱ درصد از واریانس متغیر ملاک را تبیین نمود. در تحلیل رگرسیون چندگانه ترکیب دو متغیر پیشبین تفکر خلاق و حل مسئله توانست ۶۴/۸ درصد از تغییرات رفتار مدنی تحصیلی را پیش بینی کند (R = ۰/۸۰۵، p = ۰/۰۰۰). در این مدل سهم تفکر خلاق (B = ۰/۵۵) از توانایی حل مسئله (B = ۰/۴۵) بیشتر بود. نتایج تحقیق حاضر حاکی از آن است که تفکر خلاق و توانایی حل مسئله از عوامل مهم و تاثیرگذار در شکل گیری و تقویت رفتارهای مدنی تحصیلی در دانش آموزان هستند. بر این اساس پیشنهاد می شود برنامه ریزان و دست اندرکاران آموزشی با گنجاندن کارگاه ها و فعالیت های هدفمند در برنامه درسی و فوق برنامه مدارس به پرورش نظام مند این دو مهارت شناختی بپردازند تا از این رهگذر نه تنها توانمندی تحصیلی دانش آموزان ارتقا یابد بلکه محیط مدارس به فضایی مسئولیت پذیر، مشارکت جو و متمدن تبدیل شود.

کلیدواژه ها:

تفکر خلاق ، توانایی حل مسئله ، رفتار مدنی تحصیلی ، دانش آموزان متوسطه اول