بررسی تطبیقی جرم انگاری و تعیین مجازات برای افراد دارای اختلالات روانی در قانون مجازات اسلامی

جرم و رفتارهای مجرمانه از مهم ترین مسائل اجتماعی هستند که عوامل گوناگونی در شکل گیری آن ها نقش دارند. یکی از این عوامل، اختلالات روانی است که می تواند بر ادراک، قضاوت و کنترل رفتار فرد تاثیر بگذارد و در برخی موارد زمینه ارتکاب جرم را فراهم کند. از این رو، نظام های حقوقی همواره با این پرسش مواجه بوده اند که در صورت ارتکاب جرم توسط افراد دارای اختلالات روانی، مسئولیت کیفری آنان تا چه حد قابل انتساب است و چه نوع واکنش کیفری باید در قبال آن ها اعمال شود. قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ نیز به این موضوع پرداخته و با در نظر گرفتن وضعیت روانی مرتکب، میان افراد سالم و افراد مبتلا به اختلالات شدید روانی تمایز قائل شده است. هدف پژوهش حاضر بررسی تطبیقی جرم انگاری و تعیین مجازات برای افراد دارای اختلالات روانی و افراد سالم در چارچوب قانون مجازات اسلامی است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که قانون مجازات اسلامی مسئولیت کیفری را بر پایه ادراک و اراده استوار دانسته و در مواردی که اختلالات روانی موجب سلب قوه تمییز یا اراده گردد، مسئولیت کیفری را از مرتکب رفع کرده و به جای مجازات، اقدامات تامینی و درمانی را پیش بینی نموده است. با این حال، ابهام در تعریف دقیق جنون و عدم تفکیک درجات مختلف اختلالات روانی از جمله چالش های موجود در این حوزه به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

مسئولیت کیفری ، اختلالات روانی ، جنون ، قانون مجازات اسلامی ، اقدامات تامینی و درمانی