مطالعه شیوه و الگوهای کاربست هرمنوتیک در مطالعات جامعه شناختی: مروری نظری

هرمنوتیک به عنوان دانش تاویل و نظریه ی فهم، در سیر تطور خود از فن تفسیر متون مقدس به روش شناسی علوم انسانی و سپس به هستی شناسی فهم تبدیل شده است. این تحول، مرزهای معرفتی میان علوم طبیعی و انسانی را بازتعریف کرد و رویکردهای اثبات گرا را با پرسش از چیستی معنا، پیش فرم ها و زمینه مندی تاریخی فهم به چالش کشید. مقاله ی حاضر با هدف مطالعه ی شیوه ها و الگوهای کاربست هرمنوتیک در مطالعات جامعه شناختی، به روش مرور نظری و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، به واکاوی مفهوم، پیشینه، انواع و روش شناسی هرمنوتیک می پردازد. یافته ها نشان می دهد که هرمنوتیک در قالب سه جریان عمده ی «روشی» (با محوریت شلایرماخر و دیلتای)، «فلسفی» (با محوریت هایدگر و گادامر) و «انتقادی» (با محوریت هابرماس) در علوم اجتماعی تاثیر گذاشته است. رویکرد هرمنوتیکی با تاکید بر مفهوم «تفهم» در برابر «تبیین»، و با توجه به زمینه مندی تاریخی و زبانی پدیده های اجتماعی، افق های تازه ای در مطالعات جامعه شناختی گشوده است، هرچند چالش هایی چون آزمون ناپذیری و ذهنی گرایی نیز بر آن وارد شده است. مقاله در پایان نتیجه می گیرد که هرمنوتیک به عنوان پلی میان متن، مفسر و جهان اجتماعی، امکان بازخوانی انتقادی میراث فرهنگی و معنای کنش های انسانی را در بستر زمان فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

هرمنوتیک ، روش شناسی علوم اجتماعی ، تفهم ، تفسیر ، جامعه شناسی تفسیری