گستره بهره گیری معصومان از روش و آموزه های فلسفی در اعتقادات دینی (با تاکید بر مبدا و معاد)

پیوند میان عقل و وحی یکی از مباحث بنیادین در کلام و فلسفه اسلامی است. در این میان، سیره علمی و عملی معصومان (ع) به عنوان مفسران حقیقی وحی، نشان دهنده رویکردی جامع به مقوله عقلانیت است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی در پی پاسخ به این پرسش است که معصومان (ع) تا چه گستره ای و با چه محدودیت هایی از قواعد و روش های فلسفی برای تبیین گزاره های اعتقادی (مبدا و معاد) بهره برده اند. یافته های تحقیق نشان می دهد که بهره گیری ایشان از روش های فلسفی (مانند برهان و قیاس) و آموزه های عقلی (مانند اصل علیت و امتناع تناقض)، رویکردی ابزاری، تبیینی و پالایشی داشته است. معصومان (ع) با رعایت اصل «مخاطب شناسی» (تکلم به قدر عقول)، گستره استفاده از براهین پیچیده را به نخبگان محدود ساخته و در مواجهه با عموم از تمثیل بهره برده اند. همچنین، ضمن تایید قواعد مسلم عقلی، خطوط قرمزی نظیر «نهی از تفکر در ذات الهی» را به عنوان مرز نهایی و محدودیت ذاتی روش فلسفی در ساحت الهیات ترسیم نموده اند.

کلیدواژه ها:

معصومان (ع) ، روش فلسفی ، آموزه های عقلی ، مبدا و معاد ، مخاطب شناسی ، عقل و وحی