مسئولیت مدنی پزشک در استفاده از هوش مصنوعی تشخیصگر بیماری بر مبنای قاعده «تسبیب»

ورود فناوری های نوین، به ویژه هوش مصنوعی (AI)، به عرصه پزشکی، تحولات شگرفی در تشخیص و درمان بیماری ها ایجاد کرده است. با این حال، استفاده از سیستم های هوش مصنوعی تشخیصگر، چالش های حقوقی پیچیده ای را در حوزه مسئولیت مدنی و جبران خسارت بیماران به همراه داشته است. در فقه امامیه و حقوق ایران، جبران خسارت غالبا بر مبنای قواعدی چون «اتلاف» و «تسبیب» استوار است. مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی تلاش می کند تا با تمرکز بر قاعده «تسبیب»، نحوه انتساب مسئولیت به پزشک در فرض بروز خطای تشخیصی توسط هوش مصنوعی را واکاوی نماید. نتایج نشان می دهد که هوش مصنوعی در وضعیت کنونی فاقد شخصیت حقوقی مستقل است و در حکم یک «ابزار» تلقی می گردد؛ از این رو، در صورت ورود زیان به بیمار به واسطه اتکای نامتعارف پزشک به خروجی های هوش مصنوعی یا عدم مهارت وی در استفاده از این ابزار، پزشک به عنوان «سبب» (و در مواردی مباشر) مسئول جبران خسارت خواهد بود. با این وجود، در فروضی که خطای الگوریتم ناشی از نقص طراحی پنهان (جعبه سیاه) باشد، تقابل سبب (پزشک) و سبب مقدم (طراح/تولیدکننده) مطرح می گردد که نیازمند تفسیر نوین از مفهوم «تقصیر» و «سبب اقوی از مباشر» است.

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی ، هوش مصنوعی تشخیصگر ، خطای پزشکی ، قاعده تسبیب ، سبب اقوی از مباشر ، حقوق پزشکی