قلمرو اجرای قاعده غرور در مسئولیت قراردادی در حقوق ایران

قاعده غرور یکی از قواعد مهم فقه امامیه در حوزه ضمان و مسئولیت مدنی است که بر اساس آن هر شخصی که موجب فریب یا اغوای دیگری شود و در نتیجه آن خسارتی به شخص فریب خورده وارد گردد مسئول جبران آن خسارت خواهد بود. این قاعده اگرچه در منابع فقهی عمدتا در حوزه ضمان قهری مورد بررسی قرار گرفته است اما ظرفیت قابل توجهی برای تحلیل در حوزه مسئولیت قراردادی نیز دارد هدف این پژوهش بررسی قلمرو اجرای قاعده غرور در مسئولیت قراردادی در حقوق ایران و تبیین شرایط و حدود اعمال آن در روابط قراردادی است. روش پژوهش در این مقاله به صورت تحلیلی توصیفی بوده و با استفاده از منابع فقهی حقوقی و دکترین حقوقی انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که قاعده غرور صرفا محدود به مسئولیت مدنی خارج از قرارداد نیست، بلکه در مواردی که فریب یا اغوا در مرحله پیش از انعقاد قرارداد یا در جریان اجرای آن رخ دهد نیز قابلیت اعمال دارد. با این حال، اجرای این قاعده در مسئولیت قراردادی منوط به تحقق ارکان آن از جمله وجود رفتار فریبنده، موثر اعتماد زیان دیده، ورود ضرر و رابطه سببیت است. نتیجه پژوهش بیانگر آن است که قاعده غرور در روابط قراردادی نقش تکمیلی و تفسیری دارد و نمی تواند جایگزین کامل قواعد حاکم بر مسئولیت قراردادی باشد بلکه در کنار آنها به تکمیل نظام جبران خسارت کمک می کند.

کلیدواژه ها:

قاعده غرور ، مسئولیت ، قراردادی ، مسئولیت مدنی ، فقه امامیه ، جبران خسارت ، قراردادهای خصوصی