عالم برزخ و جایگاه آن در مراتب وجود از دیدگاه ملاصدرا

بر نقش عالم برزخ به عنوان یکی از مراتب اساسی وجود نقش مهمی در تبیین حیات انسان پس از مرگ در فلسفه اسلامی ایفا می کند. ملاصدرا با بهره گیری از اصول بنیادین حکمت متعالیه از جمله اصالت وجود، تشکیک وجود، حرکت جوهری و تجرد قوه، خیال تصویری منسجم از جایگاه عالم برزخ در سلسله مراتب وجود ارائه می دهد. هدف این پژوهش تبیین جایگاه هستی شناختی عالم برزخ در نظام وجودی ملاصدرا و بررسی نسبت آن با عوالم طبیعت و عقل با تاکید قوه خیال در تحقق وجود برزخی است. روش تحقیق در این مقاله تحلیلی توصیفی است و داده ها با رجوع به آثار اصلی صدرالمتالهین و شروح حکمت متعالیه گردآوری و تحلیل شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که از منظر ملاصدرا، عالم برزخ وجودی مستقل و واقعی دارد که نه مادی محض است و نه مجرد عقلی بلکه مرتبه ای میانی در تشکیک وجود به شمار می آید. در این مرتبه نفس انسانی با اتکا به قوه خیال، مجرد واجد بدن مثالی می شود و ادراک لذت و رنج و تجسم اعمال تحقق می یابد. بدین سان عالم برزخ حلقه واسط میان حیات دنیوی و حیات اخروی و مرحله ای ضروری در سیر تکاملی وجود انسان تلقی می شود.

کلیدواژه ها:

عالم برزخ ، ملاصدرا ، مراتب ، وجود ، قوه خیال ، بدن مثالی