کارکردهای راهبردی خانواده در نظام تربیتی نهج البلاغه طراحی الگوی تاب آوری فرهنگی متناسب با شرایط خانواده ایرانی

خانواده ایرانی طی دهه اخیر با دگرگونی هایی جدی روبه رو شده است. گسترش فضای مجازی و نفوذ فناوری های نوین در زندگی روزمره، ساختار روابط درون خانوادگی را دستخوش تغییر کرده و نقش تربیتی والدین را با چالش های تازه ای مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی کارکردهای راهبردی خانواده بر پایه آموزه های نهج البلاغه و ارائه الگویی برای تقویت تاب آوری فرهنگی خانواده انجام شده است. روش تحقیق تحلیل محتوای کیفی جهت دار است. متن کامل نهج البلاغه (تصحیح صبحی صالح) به صورت نظام مند بررسی شد و گزاره های مرتبط با تربیت خانوادگی استخراج و طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل گردید. یافته ها به شکل گیری الگویی چهار بعدی انجامید: ۱) کارکرد عاطفی حمایتی: ایجاد فضای امن عاطفی و تقویت پیوندهای مهرآمیز میان اعضا. ۲) کارکرد هدایتی نظارتی: اعمال مدیریتی مبتنی بر خرد همراه با راهنمایی و پایش رفتار. ۳) کارکرد اقتصادی معیشتی: تامین معاش خانواده با تاکید بر استقلال مالی و پرهیز از اسراف. ۴) کارکرد صیانتی ارزشی: حفاظت از باورها و مرزهای هویتی خانواده در مواجهه با تغییرات محیطی. این الگو ظرفیت کاربردی بالایی برای والدین، مربیان و دست اندرکاران حوزه خانواده دارد و می تواند مبنایی برای طراحی برنامه های آموزشی و مداخله ای قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

نهج البلاغه ، تاب آوری فرهنگی ، کارکردهای خانواده ، تربیت علوی ، خانواده ایرانی