مفهوم رنج و رهایی در بودیسم و عرفان اسلامی

این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی مفهوم رنج و رهایی در دو سنت فکری بودیسم و عرفان اسلامی انجام شده است. مسئله اصلی، واکاوی وجوه اشتراک و افتراق این دو نظام معنایی در تبیین سرچشمه های رنج و راهکارهای نیل به رهایی نهایی است. روش تحقیق در این مقاله توصیفی-تحلیلی-با رویکرد مقایسه ای است. یافته ها نشان می دهد که هر دو سنت، رنج را امری ذاتی و جهان شمول دانسته و جهل یا غفلت از حقیقت را ریشه اصلی آن می دانند. بودیسم با محوریت چهار حقیقت شریف و راه هشت گانه، رهایی را در خاموشی تمایلات و رسیدن به نیروانا می جوید. عرفان اسلامی رنج را در چارچوب سیر و سلوک و با مفاهیمی چون فراق، فنا و قرب تفسیر کرده و رهایی را در وصول به حق تعالی می داند. تفاوت بنیادین در غایت رهایی است؛ پایان چرخه رنج در بودیسم در مقابل اتصال و قرب به منبع هستی در عرفان اسلامی. این مقاله به روش کتابخانه ای و با تحلیل متون اولیه و تحقیقات ثانویه انجام شده است.

کلیدواژه ها:

رنج ، رهایی ، بودیسم ، عرفان اسلامی ، نیروانا ، فنا ، مقایسه تطبیقی