تحلیل اثرات زیست محیطی معادن سرب و روی بر منابع آب در کمربند معدنی راور-کوهبنان-بهاباد

فعالیت های معدنی، به ویژه استخراج و احداث واحدهای فرآوری، در صورت عدم رعایت ملاحظات زیست محیطی می توانند به عنوان یکی از مهم ترین عوامل آلودگی منابع آب مطرح شوند. شناسایی منشا و الگوی پراکنش آلاینده ها، نخستین گام در مدیریت و کنترل آلودگی منابع آب به شمار می رود. کمربند فلززایی راور-کوهبنان-بهاباد در شمال استان کرمان با دارا بودن ذخایر قابل توجه سرب و روی و گسترش فعالیت های معدنی، از نظر امکان آلودگی منابع آب اهمیت ویژه ای دارد. هدف این پژوهش، ارزیابی اثر فعالیت های معدنی سرب و روی بر کیفیت منابع آب و بررسی ارتباط آن با واحدهای زمین شناسی و ذخایر معدنی منطقه است. در این مطالعه، به منظور شناسایی واحدهای سنگ میزبان و نواحی کانه زایی، از نقشه های زمین شناسی و داده های ماهواره ای لندست، استر و پریسما با استفاده از پردازش این تصاویر ماهواره ای بهره گرفته شد. به منظور بررسی وضعیت هیدروژئوشیمیایی، تعداد ۵۰ نمونه آب از منابع مختلف شامل چاه های کشاورزی، چاه های شرب، قنوات و آب های سطحی برداشت و پارامترهای فیزیکی و شیمیایی (EC، pH، TDS، TH و دما) به همراه غلظت عناصر قابل پایش با روش ICP-MS اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که بین غلظت برخی عناصر فلزی و سنگین نظیر روی، مس و آهن همبستگی بالایی وجود دارد که عمدتا با ذخایر روی غیرسولفیدی متمرکز در واحدهای کربناتی مرتبط است. در مقابل، غلظت بالای سرب و اورانیوم بیشتر با ذخایر سرب سولفیدی ارتباط دارد. همچنین افزایش مقادیر TDS و TH نشان دهنده نقش واحدهای کربناتی میزبان در کنترل ترکیب شیمیایی آب است. به طور کلی، نتایج این پژوهش بیانگر آن است که افزایش شدت فعالیت های معدنی و وجود واحدهای فرآوری موجب افزایش غلظت عناصر سنگین در منابع آب اطراف معادن می شود، هرچند افزایش برخی عناصر نظیر آرسنیک در چاه های کشاورزی محدوده شهری راور لزوما ارتباط مستقیمی با فعالیت های معدنی ندارد.

کلیدواژه ها:

آلودگی منابع آب ، سنجش از دور ، کمربند راور-کوهبنان-بهاباد ، ماهواره پریسما