مطالعه تنش و کرنش در البرز مرکزی با استفاده از سازوکار کانونی زمین لرزه ها

البرز مرکزی به عنوان یکی از مناطق لرزه خیز فعال ایران، نقش مهمی در جذب-کوتاه شدگی قاره ای بین صفحات عربی و اوراسیا دارد. مطالعه حاضر با هدف تعیین راستاهای اصلی تنش، رژیم تکتونیکی و آهنگ کرنش لرزه ای به منظور بهبود مدل سازی خطر لرزه ای و حمایت از توسعه پایدار در شمال ایران، تنش و کرنش تکتونیکی در این منطقه را با استفاده از سازوکار کانونی زمین لرزه ها بررسی می کند. بیش از ۴۵۰ سازوکار کانونی مربوط به زمین لرزه هایی با بزرگای Mw≥۴ در بازه زمانی ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۵ از منابع معتبر (مانند GCMT، ISC و موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران) جمع آوری شد. وارون سازی تانسور تنش و محاسبه آهنگ کرنش از تانسورهای گشتاور لرزه ای انجام گرفت و نتایج با داده های GPS مقایسه گردید. محور اصلی تنش فشاری (σ۱) با راستاهایی متفاوت در منطقه با رژیم فشاری-برشی (transpressional) شناسایی شد. آهنگ کرنش لرزه ای متوسط با تغییراتی در حدود ۱۵ نانوسترین در سال محاسبه گردید که بخش عمده ای از کوتاه شدگی منطقه را توضیح می دهد و با داده های ژئودتیک همخوانی بالایی نشان داد. نتایج حاکی از وجود رژیم تنش فشاری-برشی غالب در البرز مرکزی است که با حرکت شمال غربی صفحه عربی سازگار می باشد. این پژوهش بر کاربرد سازوکار کانونی در تعیین پارامترهای تکتونیکی تاکید کرده و به مدیریت بهتر خطر بلایای طبیعی و توسعه پایدار در مناطق پرجمعیت کمک می نماید.

کلیدواژه ها:

تنش تکتونیکی ، کرنش لرزه ای ، سازوکار کانونی ، البرز مرکزی ، وارون سازی تنش