بررسی پتانسیل جریانات پر انرژی بستر در نواحی عمیق خلیج فارس

خلیج فارس به عنوان یک حوضه نیمه بسته با شرایط هیدروگرافی ویژه، تحت تاثیر تغییرات دما، شوری و گرادیان های چگالی قرار دارد که می توانند دینامیک جریان ها و فرایندهای رسوبی بستر را کنترل کنند. در این پژوهش، پتانسیل جریانات پرانرژی نزدیک بستر در نواحی عمیق خلیج فارس و نقش آن ها در تحرک رسوبات دانه درشت بررسی شده است. بدین منظور، ۶۶ نمونه رسوب سطحی جمع آوری شده طی گشت تحقیقاتی PG‑GOOS مورد بررسی رسوب شناسی قرار گرفت. به منظور ارزیابی شرایط هیدرودینامیکی، از داده های اقیانوس شناسی سامانه Copernicus Marine Service شامل سرعت جریان، دما و شوری استفاده شده است و با بهره گیری از یک مدل عددی توسعه یافته در محیط پایتون، پروفیل تحرک رسوب در امتداد یک ترانسکت عمقی شبیه سازی گردید. در این مدل، سرعت موثر نزدیک بستر به عنوان ترکیبی از جریان های زمینه ای حوضه ای و مولفه های کشندی در نظر گرفته شده و با استفاده از پارامتر شیلدز و لحاظ کردن چگالی موثر رسوب و اثرات چسبندگی نمک و مواد آلی، آستانه بحرانی حرکت رسوبات برآورد گردید. نتایج نشان می دهد که در بخشی از بازه عمقی، سرعت موثر جریان از آستانه بحرانی حرکت ماسه های درشت فراتر می رود و یک پهنه دینامیکی فعال در نزدیکی بستر ایجاد می کند که در آن فرایندهای فرسایش، انتقال و تمرکز رسوبات دانه درشت رخ می دهد. هم خوانی این نتایج با مشاهدات رسوب شناسی، به ویژه حضور ذرات کربناته درشت دانه نابرجا و اائیدی، نشان می دهد که برهم کنش جریان های زمینه ای، کشندی و گرادیان های چگالی می تواند در ایجاد و تمرکز رسوبات دانه درشت در بخش هایی از حوضه نقش موثری داشته باشد. این مطالعه اهمیت در نظر گرفتن دینامیک ترکیبی جریان ها را در تفسیر فرایندهای رسوبی و ارزیابی پتانسیل جریانات پرانرژی بستر در نواحی عمیق خلیج فارس نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

خلیج فارس ، مدل سازی عددی در پایتون ، جریان های نزدیک بستر ، پارامتر شیلدز ، تحرک رسوب