منشایابی و سنجش کمی آلودگی عناصر اصلی و کمیاب در رسوبات سطحی کرانه های ساحلی رضوانشهر

مطالعات زیست محیطی در کرانههای ساحلی استان گیلان عمدتا جامع نبوده و فقط درک محدودی از توزیع فضایی، میزان غنی شدگی و تجمع عناصر اصلی و کمیاب ارائه می دهند. در این راستا پژوهش حاضر، تجزیه و تحلیل جامعی از تغییرات ژئوشیمیایی، منشا و ارزیابی خطر زیست محیطی و اکولوژیکی عناصر اصلی و کمیاب در منطقه رضوانشهر ارائه شده است. در همین راستا ۵۴ نمونه رسوب سطحی از برگه رضوانشهر واقع در کرانه های ساحلی استان گیلان با استفاده از دستگاه نمونه بردار رسوب بستر (Grab) و بیلچه برداشت شد. پس از انجام مشاهدات صحرایی و نمونه برداری، غلظت عناصر اصلی و کمیاب (As,Ba,Be,Co,Cr,Cu,Fe,Mn,Ni,V,Zn) در رسوبات در آزمایشگاههای سازمان زمین شناسی کشور به وسیله طیف سنجی پلاسمای جفت شده القایی ICP-OES تعیین گردید. جهت تعیین غلظت آرسنیک روش آنالیز با دستگاه طیف سنج فلورسانس اتمی AFS استفاده گردید. سپس کمی سازی شدت آلودگی در رسوبات با استفاده از شاخصهای عامل غنی شدگی (EF)، درجه آلودگی اصلاح شده (mCd) و شاخص پتانسیل خطر اکولوژیکی (RI) صورت گرفت. نتایج بررسی آماری تغییرات عناصر اصلی و کمیاب در نقشه های کرانه های ساحلی استان گیلان با مقیاس ۱:۵۰۰۰۰ نشان داد که بر اساس عامل غنی شدگی، عنصر آرسنیک در برگه رضوانشهر (۸/۹) سطح غنی شدگی قابل توجه (Significant) را نشان داد. عامل غنی شدگی مس در رده بدون غنی شدگی تا غنی شدگی کم میباشد. عامل غنی شدگی برای عنصر سرب در رده بدون غنی شدگی تا غنی شدگی کم قرار گرفت. براساس نتایج بدست آمده در برگه رضوانشهر میانگین درجه آلودگی اصلاح شده (mCd) با مقدار ۹/۱ در رده آلودگی پایین (Low) قرار گرفت. میانگین کلی شاخص پتانسیل خطر اکولوژیکی (RI) در تمام ایستگاههای نمونه برداری در برگه رضوانشهر ۱۳۸ می باشد که نشان دهنده سطح کم (Low) خطر اکولوژیکی است. آرسنیک بیشترین اثر را در شاخص پتانسیل خطر اکولوژیکی داشت که ۶۸% از عدد کل شاخص را تشکیل داد. بریلیوم عنصر تاثیر گذار بعدی با سهم ۱۱% در تشکیل شاخص پتانسیل خطر اکولوژیکی است.

کلیدواژه ها:

آلودگی رسوب ، خطر اکولوژیک ، رضوانشهر ، عناصر کمیاب ، ژئوشیمی