تحلیل محتوای کیفی موانع اثرگذاری مسئولیت اجتماعی بر عملکرد مالی شواهدی از گزارش های تفسیری مدیریت در بورس تهران

هدف این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل موانع اثرگذاری مسئولیت اجتماعی شرکتی بر عملکرد مالی در شرکت های پذیرفته شده در بورس تهران انجام شده است. علی رغم دهه ها تحقیق درباره رابطه CSR-CFP، هنوز توافق نظری چندانی در مورد ماهیت و جهت این رابطه وجود ندارد و آنچه کمتر مورد توجه قرار گرفته، شناخت موانعی است که باعث می شوند مسئولیت اجتماعی نتواند به بهبود عملکرد مالی منجر شود. روش شناسی: پژوهش حاضر از نظر فلسفه تفسیرگرایانه و از نظر رویکرد کیفی است. با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و مرور سیستماتیک ۲۵۸ منبع اولیه از پایگاه های ScienceDirect، Scopus، Web of Science، Noormags، SID، Google Scholar و Magiran در بازه زمانی ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۶ بررسی شد. پس از اعمال معیارهای شمول و خروج، ۸۴ منبع برای تحلیل نهایی انتخاب گردید. فرآیند کدگذاری با استفاده از نرم افزار MAXQDA انجام شد و پایایی کدگذاری با محاسبه ضریب کاپای کوهن (۰٫۸۸) تایید گردید. یافته ها: در مجموع ۱۵ مولفه کلیدی به عنوان موانع اثرگذاری مسئولیت اجتماعی بر عملکرد مالی شناسایی شد که در سه جنبه اصلی دسته بندی می گردند: جنبه نهادی و ساختاری شامل ضعف مشروعیت سازمانی، ناهماهنگی با قرارداد اجتماعی، ضمنی فشارهای همسان ساز اجباری و تقلیدی فشارهای نهادی در بورس تهران، نبود استانداردهای اندازه گیری یکسان و تضاد با فرهنگ سنتی بنگاه های تجاری؛ جنبه سازمانی و مدیریتی شامل نارسایی در گزارش دهی و شفافیت، عدم کارایی سرمایه گذاری در CSR، فقدان میانجیگری موثر کارایی، عملیاتی دوری از استراتژی های غیرمالی اصیل و رفتارهای نمادین مدیریت؛ و جنبه مرتبط با ذی نفعان و بازار شامل تضاد منافع ذی نفعان، ضعف اعتماد ذی نفعان، عدم پایداری بین نسلی مسئولیت و بازده دیرهنگام و نامشهود (CSR) می باشد. نتیجه گیری: رابطه بین مسئولیت اجتماعی شرکتی و عملکرد مالی یک رابطه خودکار و خطی نیست، بلکه مشروط به رفع موانع چندسطحی نهادی، سازمانی و مرتبط با ذی نفعان است؛ تا زمانی که این موانع به طور نظام مند شناسایی و مقدمات برطرف نشوند، نمی توان انتظار داشت که مسئولیت اجتماعی شرکتی در بورس تهران به عاملی موثر بر بهبود عملکرد مالی تبدیل شود.

کلیدواژه ها:

مسئولیت اجتماعی شرکتی ، عملکرد مالی ، موانع اثرگذاری ، تحلیل محتوای کیفی ، گزارش های تفسیری مدیریت ، بورس تهران ، نظریه نهادی ، نظریه ذی نفعان