بررسی تاثیر سود تقسیمی و حاکمیت شرکتی بر مدیریت سود مورد مطالعه بانک ها و موسسات

مدیریت سود به عنوان یکی از چالش های بنیادین در نظام گزارشگری مالی بیانگر اعمال قضاوت مدیریت در گزارشگری مالی و در ساختار معاملات جهت تغییر گزارش های مالی با هدف گمراه نمودن برخی از ذینفعان یا تاثیرگذاری بر نتایج قراردادی است. در صنعت بانکداری این پدیده به دلیل حساسیت های بالای نظارتی و نقش واسطه گری مالی از اهمیت مضاعفی برخوردار است. از سوی دیگر، سیاست تقسیم سود به عنوان یکی از مکانیسم های کلیدی برای کاهش تضاد منافع و علامتی از وضعیت پایداری مالی و حاکمیت شرکتی در قالب استقلال هیئت مدیره به عنوان بازوی نظارتی داخلی نقش تعیین کننده ای در مهار رفتارهای فرصت طلبانه مدیران ایفا می کنند. بر همین اساس پژوهش حاضر با هدف واکاوی تاثیر سیاست تقسیم سود و استقلال هیئت مدیره بر مدیریت سود با تاکید بر نقش تعدیل گر ساختار سرمایه در بانک های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در بازه زمانی ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲ انجام شده است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش، در زمره پژوهش های توصیفی همبستگی قرار می گیرد. جامعه آماری مورد بررسی شامل ۱۳ بانک منتخب بوده که در مجموع ۱۴۳ سال بانک را تشکیل می دهند. جهت حصول اطمینان از اعتبار نتایج ابتدا پایایی تمامی متغیرها با بهره گیری از آزمون های ریشه واحد تابلویی بررسی و تایید گردید. به منظور مدیریت پدیده هم خطی کامل میان اهرم مالی و نسبت سرمایه، متغیر نسبت سرمایه به عنوان شاخص محوری انتخاب و اثر تعاملی آن با سود تقسیمی جهت سنجش نقش تعدیل گری وارد مدل شد. تحلیل داده ها با استفاده از مدل های رگرسیونی داده های تابلویی انجام گرفت که بر اساس نتایج آزمون های تشخیص الگوی اثرات ثابت به عنوان روش بهینه برآورد انتخاب گردید. یافته های پژوهش در سطح اطمینان نود و نه درصد حاکی از آن است که سیاست تقسیم سود و استقلال اعضای هیئت مدیره رابطه معکوس و معناداری با مدیریت سود دارند، به این معنا که با افزایش شفافیت در پرداخت سود و ارتقای سطح نظارت هیئت مدیره از شدت دستکاری اقلام تعهدی کاسته می شود. همچنین یافته ها موید اثر تعاملی مثبت و معنادار ساختار سرمایه است. این نتیجه نشان می دهد که ساختار سرمایه نه تنها مستقیما بر کیفیت گزارشگری اثرگذار است بلکه به عنوان یک متغیر تعدیل گر پیوند میان تقسیم سود و مدیریت سود را تقویت کرده و اثر بازدارنده سود تقسیمی بر مدیریت سود را بهبود می بخشد. ضریب تعیین تعدیل شده مدل ها نشان دهنده قدرت تبیین بالای متغیرهای مستقل در تبیین تغییرات مدیریت سود در بستر نظام بانکی ایران است. نتایج نهایی پژوهش مبین این واقعیت است که در نظام بانکی ایران سرمایه بانک به عنوان یک مجوز نظارتی و سپر حفاظتی عمل کرده و در کنار ارکان حاکمیت شرکتی پایداری مالی را تضمین می کند. تقویت استقلال هیئت مدیره و رعایت دقیق الزامات کفایت سرمایه از طریق محدود کردن فرصت های دستکاری در گزارش های مالی منجر به ارتقای شفافیت و اعتماد در بازار سرمایه می گردد. این یافته ها ضرورت بازنگری در ابزارهای انضباطی نهادهای ناظر و توجه ویژه سرمایه گذاران به نسبت های سرمایه ای را به عنوان شاخصی از کیفیت سود بیش از پیش نمایان می سازد.

کلیدواژه ها:

مدیریت سود ، سود تقسیمی ، استقلال هیئت مدیره ، ساختار سرمایه ، اثر تعاملی ، داده های تابلویی