واکاوی فقهی حقوقی جایگاه تحصیل زنان و حدود اختیارات مردان

تحصیل به عنوان یکی از حقوق بنیادین انسانی در متون دینی و اسناد حقوقی داخلی و بین المللی مورد تاکید قرار گرفته و نقش مهمی در ارتقای عدالت اجتماعی و توسعه پایدار ایفا می کند. با وجود این، در برخی جوامع برداشت های سنتی از مفاهیم ولایت و قیمومت زمینه ی محدودسازی این حق را برای زنان فراهم کرده است. این پژوهش با هدف بررسی فقهی و حقوقی جایگاه تحصیل زنان و حدود اختیارات مردان و زنان در خانواده به طرح این پرسش می پردازد که مرز میان استقلال فردی و مصالح خانوادگی در حوزه آموزش کجاست و چگونه می توان از تداخل اختیارات با حقوق بنیادین جلوگیری کرد. روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از منابع فقهی، قوانین مدنی ایران و اسناد بین المللی تنظیم شده است. در سیر تحقیق، ابتدا مبانی دینی و حقوقی حق آموزش تبیین گردید سپس مفهوم حدود و اختیارات در روابط خانوادگی بازنگری شد. در ادامه دلایل منع تحصیل زنان توسط مردان شامل عوامل فقهی، اجتماعی، اقتصادی و دخالت خانواده همسر بررسی شد و در مقابل امکان اعمال محدودیت از سوی زن نسبت به تحصیل مرد نیز مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها نشان می دهد که بسیاری از موانع ناشی از تفاسیر سنتی و فشارهای اجتماعی است و نه الزام های قطعی شرعی یا قانونی. بر این اساس، بازنگری در برداشت های فقهی، اصلاح قوانین، فرهنگ سازی و حمایت های اجرایی می تواند زمینه تحقق عدالت آموزشی و توازن اختیارات در خانواده را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

حق تحصیل ، زنان ، فقه ، خانواده ، ولایت ، قهری ، محدودیت های تحصیلی ، قوانین مدنی ایران