چارچوب ترکیبی سواد هوش مصنوعی و تفکر انتقادی برای بازتعریف نقش یادگیرنده در عصر یادگیری مولد

ظهور مدل های زبانی مولد همچون چت جی پی تی، بارد و کلاد ساختار سنتی یادگیری را دگرگون ساخته و مرز میان «دانش آموز مصرف کننده» و «یادگیرنده ی خلاق» را بازتعریف کرده است. در این میان ضرورت پرورش سواد هوش مصنوعی و تفکر انتقادی به عنوان دو مهارت مکمل برای زیست موثر در عصر یادگیری مولد بیش از پیش احساس می شود. پژوهش حاضر با هدف طراحی و تبیین یک چارچوب ترکیبی ارائه شده است که تعامل این دو مولفه را برای بازآفرینی نقش یادگیرنده در محیط های آموزشی هوشمند بررسی می کند. چارچوب پیشنهادی با بهره گیری از سه محور اصلی شامل درک سازوکار هوش مصنوعی و پیامدهای اخلاقی آن، توانایی تولید و ارزیابی پرامپت های موثر و تقویت تفکر انتقادی در مواجهه با پاسخ های تولیدی ماشین طراحی شده است. برای اعتبارسنجی مدل از روش تحلیل محتوای تطبیقی و مرور نظام مند مطالعات ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ در حوزه آموزش مبتنی بر هوش مصنوعی استفاده شده است. نتایج اولیه نشان می دهد که ادغام ساختارمند سواد هوش مصنوعی با مهارت های تفکر انتقادی موجب افزایش خودتنظیمی، خلاقیت شناختی و قضاوت اخلاقی یادگیرندگان می شود. چارچوب پیشنهادی می تواند مبنایی برای توسعه برنامه های درسی، محیط های یادگیری تطبیقی و مدل های آموزشی نسل آینده قرار گیرد که در آن انسان نه به عنوان کاربر منفعل بلکه به عنوان هم آفرین در تعامل با سامانه های هوشمند ایفای نقش می کند.

کلیدواژه ها:

سواد هوش مصنوعی ، مهندسی ، پرامپت ، تفکر انتقادی ، یادگیری مولد ، نقش یادگیرنده