واکاوی تفسیری رفتارهای تکانشی در مدیریت (طراحی الگو با رویکرد آمیخته)

هدف: رفتارهای تکانشی و مخاطره آمیز در شرکت های دانش بنیان می توانند بهره وری، تصمیم گیری های مدیریتی و پایداری سازمانی را مختل کنند. این تحقیق با هدف شناسایی و تحلیل ابعاد تکانش گری (شناختی، رفتاری، عاطفی)، بررسی تاثیر عوامل محیطی بر آن ها و ارزیابی پیامدهای سازمانی در شرکت های دانش بنیان استان کرمانشاه انجام شد. روش: پژوهش از نوع آمیخته با طرح تبیینی متوالی بود. در بخش کیفی، از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۰ خبره (مدیران و اساتید روان شناسی و مدیریت) و تکنیک دلفی در دو مرحله، ۱۳۸ شاخص تکانش گری استخراج و غربال شد. در بخش کمی، پرسشنامه ای با ۱۳۸ سوال (طیف لیکرت ۵ نقطه ای) بین ۳۰۶ نفر از مدیران و کارکنان شرکت های دانش بنیان توزیع شد. داده ها با تحلیل عاملی تاییدی (CFA) و مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) در نرم افزارهای AMOS و SPSS تحلیل شدند. یافته ها: مدل تکانش گری با سه بخش (شناختی: ۶ مولفه، رفتاری: ۹ مولفه، عاطفی: ۵ مولفه) پس از حذف چند شاخص ضعیف، تایید شد. تحلیل نشان داد عوامل محیطی مثل استرس شغلی، فرهنگ سازمانی و فشار نوآوری، تکانش گری را افزایش می دهند. تکانش گری باعث کاهش بهره وری و افزایش تعارضات تیمی شد. راهکارهای مدیریتی مانند آموزش خودکنترلی و فرهنگ داده محور، اثرات منفی تکانش گری را کاهش دادند. همچنین، تکانش گری به عنوان واسطه بین عوامل محیطی و پیامدهای سازمانی نقش مهمی داشت. نتیجه گیری: تکانش گری عامل کلیدی کاهش عملکرد سازمانی است. تقویت راهکارهای مدیریتی می تواند اثرات منفی آن را کاهش دهد. پیشنهاد می شود شرکت های دانش بنیان با مدیریت عوامل محیطی و آموزش منابع انسانی، پایداری سازمانی را ارتقا دهند.

کلیدواژه ها:

تکانش گری ، رفتارهای مخاطره آمیز ، شرکت های دانش بنیان ، معادلات ساختاری ، رویکرد کیفی