راهبردهای موثر مدیریت ریسک قرارداد برای پیشگیری از اختلافات و شکست پروژه های ساخت وساز

اختلافات قراردادی یکی از مهم ترین چالش های پروژه های عمرانی است که می تواند از طریق افزایش هزینه ها، تاخیر در اجرای عملیات، کاهش کیفیت، اختلال در روابط میان ذی نفعان و در نهایت کاهش اثربخشی پروژه تحقق اهداف برنامه ریزی شده را با مشکل مواجه سازد. از این رو شناسایی عوامل ایجادکننده اختلافات و تدوین راهبردهای موثر برای مدیریت ریسک های قراردادی به ویژه در پروژه های عمرانی شهری اهمیت قابل توجهی دارد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی منابع اصلی اختلافات قراردادی و بررسی راهبردهای موثر مدیریت ریسک و اختلافات در پروژه های عمرانی شهرداری کرج انجام شده است. این پژوهش از نظر رویکرد کمی و از نظر هدف کاربردی است. جامعه مورد مطالعه شامل مدیران پروژه، پیمانکاران، مشاوران، کارشناسان فنی و عمرانی، مدیران قرارداد و سایر متخصصان مرتبط با پروژه های عمرانی شهرداری کرج است. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ساختاریافته ای بود که بر اساس مطالعات پیشین در حوزه مدیریت ریسک قراردادی و اختلافات پروژه های عمرانی تدوین شد و پاسخ ها با استفاده از طیف پنج درجه ای لیکرت مورد ارزیابی قرار گرفت. داده ها با استفاده از شاخص های آمار توصیفی، از جمله میانگین و رتبه بندی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که ابهام در تعریف طرفین قرارداد و حدود حقوق و تعهدات آنان با میانگین ۴.۲۸ مهم ترین منبع اختلافات قراردادی است. پس از آن، نبود ترتیبات دقیق برای محاسبه جرایم قراردادی، مشخص نبودن زمان بندی و نقاط عطف پروژه، فقدان مقررات روشن درباره اعمال تغییرات در اسناد پروژه و بالا بودن جرایم قراردادی از مهم ترین عوامل ایجاد اختلاف شناسایی شدند. همچنین نتایج نشان داد که بررسی منظم ریسک ها در تمامی مراحل پروژه برای کاهش عدم قطعیت با میانگین ۴.۴۷، تدوین برنامه های اقتضایی با میانگین ۴.۴۱ و استفاده از تضامین مناسب قراردادی با میانگین ۴.۳۸ موثرترین راهبردهای مدیریت ریسک و پیشگیری از اختلافات هستند. بر اساس نتایج می توان گفت مدیریت موثر اختلافات قراردادی در پروژه های عمرانی شهرداری کرج نیازمند رویکردی پیشگیرانه و یکپارچه است که در آن شفاف سازی مفاد قرارداد، تعریف دقیق مسئولیت ها، مدیریت مستمر ریسک، کنترل تغییرات، برنامه ریزی اقتضایی، مدیریت ادعاها، تضمین های قراردادی و استفاده از سازوکارهای جایگزین حل اختلاف مورد توجه قرار گیرد. در نهایت، استقرار یک نظام منسجم مدیریت ریسک و قرارداد می تواند به کاهش اختلافات، کنترل هزینه و زمان، بهبود کیفیت اجرا و افزایش احتمال تحقق اهداف پروژه های عمرانی شهرداری کرج منجر شود.

کلیدواژه ها:

اختلافات قراردادی ، مدیریت ریسک قراردادی ، پروژه های عمرانی ، مدیریت قرارداد