بررسی چارچوب قضاوت و تصمیم گیری در حسابداری در عصر دیجیتال با تاکید بر نقش راهبردی هوش مصنوعی در ایران

قضاوت و تصمیم گیری از ارکان بنیادین حرفه حسابداری محسوب می شوند و نقش تعیین کننده ای در کیفیت گزارشگری مالی حسابرسی و تصمیم های مالی ایفا می کنند. با این حال اتکای این فرایندها به قضاوت انسانی آنها را در معرض سوگیری های شناختی، خطاهای نظام مند و محدودیت های عقلانیت قرار داده است. در سال های اخیر گسترش فناوری های دیجیتال و به ویژه هوش مصنوعی، چارچوب های سنتی قضاوت و تصمیم گیری در حسابداری را با تحولات بنیادین و چالش های نظری و عملی نوینی مواجه ساخته است. از این رو، بازاندیشی نظری در این چارچوب ها با در نظر گرفتن نقش هوش مصنوعی ضرورتی اجتناب ناپذیر به نظر می رسد. پژوهش حاضر با هدف بازاندیشی نظری در چارچوب های قضاوت و تصمیم گیری حسابداری نقش راهبردی هوش مصنوعی را در بستر تحول دیجیتال بررسی می کند. این مطالعه از نظر هدف بنیادی توسعه ای و از نظر روش نظری تحلیلی است و با بهره گیری از مرور نظام مند و تحلیل انتقادی ادبیات پژوهش در حوزه های حسابداری، اقتصاد رفتاری و هوش مصنوعی انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که سامانه های مبتنی بر هوش مصنوعی ظرفیت قابل توجهی در بهبود دقت تصمیم گیری، کاهش سوگیری های شناختی، ارتقای کیفیت تحلیل های مالی و تقویت تصمیم گیری مبتنی بر داده دارند. با این حال اتکای فزاینده به الگوریتم ها می تواند چالش هایی همچون کاهش شفافیت تصمیم ها، انتقال سوگیری ها به مدل های الگوریتمی، ابهام در مسئولیت پذیری حرفه ای و مسائل اخلاقی را به همراه داشته باشد. یافته ها حاکی از آن است که هوش مصنوعی نه جایگزین مطلق قضاوت انسانی بلکه ابزاری مکمل و پشتیبان در فرایندهای تصمیم گیری حسابداری است. بر این اساس پژوهش حاضر چارچوبی مفهومی برای تبیین تعامل میان قضاوت انسانی و تصمیم گیری مبتنی بر هوش مصنوعی ارائه می دهد و به ویژه در بستر حسابداری ایران بر ضرورت بازنگری در نظریه های کلاسیک، اصلاح آموزش حرفه ای و تدوین چارچوب های اخلاقی و مقرراتی متناسب با عصر دیجیتال تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

قضاوت و تصمیم گیری حسابداری ، هوش مصنوعی ، تحول دیجیتال ، سوگیری های شناختی ، اخلاق حرفه ای