حکایت بررسی نظام مند دلایل طلاق میان زوجین: مرور پژوهش های داخلی و بین المللی

پدیده ی طلاق در دهه های اخیر به یکی از دغدغه های مهم نهاد خانواده، سیاست گذاران اجتماعی و متخصصان سلامت روان تبدیل شده است. این روند به ویژه در جوامع در حال گذار مانند ایران به شکل نگران کننده ای در حال افزایش است و پیامدهای آن نه تنها خانواده بلکه کل بافت اجتماعی را تحت تاثیر قرار می دهد. هدف این مقاله مرور نظام مند پژوهش های داخلی و بین المللی برای شناسایی و تحلیل علل طلاق با تاکید بر تفاوت های فرهنگی و اجتماعی میان جوامع مختلف است. این مطالعه با بررسی ۳۱ مقاله علمی منتشر شده بین سال های ۱۹۹۴ تا ۲۰۲۴ شامل ۱۹ مقاله فارسی و ۱۲ مقاله غیر فارسی با روش تحلیل محتوای کیفی انجام شد. منابع از پایگاه های علمی فارسی شامل: نورمگز، Magiran، SID و پایگاه های بین المللی شامل: Scopus، JSTOR، PubMed گردآوری شدند. تحلیل داده ها به روش موضوع محور انجام شد و علل طلاق در پنج دسته ی کلی طبقه بندی شدند: (۱) عوامل روان شناختی و فردی، (۲) عوامل ارتباطی و بین فردی، (۳) عوامل اقتصادی و مالی، (۴) عوامل اجتماعی، فرهنگی و خانوادگی و (۵) عوامل موقعیتی و زیستی. یافته ها نشان دادند که ناسازگاری، شخصیتی ناپایدار، هیجانی، ضعف مهارت های ارتباطی، خیانت، فقر، فشار فرهنگی، نقش های جنسیتی، ناباروری و بحران های زیستی از عوامل پرتکرار طلاق هستند. همچنین مشخص شد که در مطالعات فارسی، بر نقش خانواده های گسترده، سنت های فرهنگی و فشارهای اجتماعی برای ازدواج بیشتر تاکید شده، در حالی که در مطالعات خارجی تمرکز اصلی بر سلامت، روان رضایت، عاطفی و استقلال فردی است. این مقاله ضمن ارائه چارچوبی تحلیلی برای درک پیچیدگی های طلاق بر ضرورت طراحی مداخلات پیشگیرانه چند بعدی و بافت محور تاکید می کند که نه تنها به عوامل سطح فردی بلکه به ساختارهای فرهنگی و اجتماعی موثر بر پایداری ازدواج نیز توجه داشته باشند.

کلیدواژه ها:

طلاق ، علل ، چندعاملی ، ناسازگاری ، فشار فرهنگی ، رضایت زناشویی ، مقایسه بین فرهنگی