تحلیل تطبیقی آموزش قرآن بر اساس نظریه یادگیری اجتماعی و نظریه یادگیری اکتشافی

آموزش، قرآن به عنوان بنیان تربیت دینی و فرهنگی جوامع اسلامی یکی از مهمترین وظایف نهادهای آموزشی و تربیتی است. در سده اخیر تحولات علوم تربیتی و روانشناسی یادگیری فرصتهای نوینی برای بازاندیشی در شیوه های آموزش قرآن فراهم کرده است. دو نظریه پرکاربرد در این زمینه، نظریه یادگیری اجتماعی آلبرت بندورا و نظریه یادگیری اکتشافی جروم برونر هستند که هر یک از زوایای خاص به فرایند یادگیری می نگرند. بندورا یادگیری را حاصل مشاهده و الگوبرداری می داند و نقش محیط، الگو و تقویت اجتماعی را محوری تلقی می کند. برونر در نظریه یادگیری اکتشافی بر نقش فعال میداند فراگیر، کشف معانی و سازماندهی مفاهیم توسط خود یادگیرنده تاکید می نماید. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از رویکرد تطبیقی به بررسی ظرفیت ها، نقاط قوت و محدودیت های هر دو نظریه در زمینه آموزش قرآن می پردازد. یافته ها نشان می دهد که یادگیری اجتماعی با فراهم آوردن امکان الگوبرداری از قاریان و معلمان، قرآن به انتقال مهارت های رفتاری و عملی همچون تلاوت، حفظ و عمل به آموزه های اخلاقی کمک می کند؛ در حالی که یادگیری اکتشافی با فراهم کردن بستر تفکر، تدبر و کشف معانی موجبات فهم عمیقتر و ماندگارتر قرآن را فراهم می سازد. نتیجه آن که ترکیب این دو رویکرد می تواند الگویی جامع برای آموزش قرآن ایجاد کند که هم جنبه های مهارتی و رفتاری و هم ابعاد شناختی و معرفتی را در برگیرد.

کلیدواژه ها:

آموزش ، قرآن ، نظریه یادگیری اجتماعی ، نظریه یادگیری اکتشافی