تحلیل تطبیقی وظایف حکومت در روابط بین الملل از منظر نهج البلاغه

حکومت در اندیشه اسلامی فراتر از نهادی برای اداره امور داخلی مسئولیتی الهی و ماموریتی تمدن ساز در عرصه جهانی است. این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی وظایف حکومت در روابط بین الملل از منظر نهج البلاغه و با روش توصیفی-تحلیلی و با محوریت نامه ۵۳ نهج البلاغه (عهدنامه مالک اشتر) به نگارش درآمده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که در اندیشه امام علی (ع) صلح اصل بنیادین در روابط خارجی است و جنگ صرفا در مقام دفاع و با رعایت کامل موازین اخلاقی مشروعیت می یابد. قاعده تالیف قلوب مبتنی بر کرامت ذاتی انسان ها که در عبارت نظیر «لک فی الخلق» ترسیم شده، مبنای همزیستی مسالمت آمیز با پیروان همه ادیان و اقوام است. در حوزه معاهدات بین المللی وفای به عهد بر منافع مقطعی ملی اولویت دارد و امام علی (ع) حتی در برابر دشمن و در شرایط مشقت آور، پایبندی به پیمان ها را از اصول غیرقابل تخلف بر می شمارد. پژوهش حاضر برخلاف مطالعات پیشین که نهج البلاغه را صرفا منبعی کمکی در نظر گرفته اند با استخراج اصولی چون اصالت صلح، کرامت محوری، وفای به عهد و جهاد دفاعی از نامه ۵۳ نهج البلاغه چارچوبی مستقل برای سیاست خارجی اسلامی ارائه می دهد که می تواند در جهان معاصر الگویی اخلاقی، عقلانی و عدالت بنیان برای تعامل با جامعه بین المللی باشد. این رویکرد در عین تاکید بر کرامت انسانی و همزیستی مسالمت آمیز، در برابر ظلم و تجاوز موضعی قاطع و دفاعی اتخاذ می کند.

کلیدواژه ها:

تحلیل تطبیقی ، روابط بین الملل ، وظایف حکومت ، نهج البلاغه